Het thema van de Maand van de Geschiedenis 2021 is Aan het werk! Elke dag plaatsen we een artikel over een uitgelicht archiefstuk met een link naar dit thema of laten we het werk achter de schermen bij het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe zien. 


Vandaag: Het pannenfabriekje van Knevel in Ermelo

Het is allemaal bijna klaar, de restauratie. Na jarenlange leegstand, verval en twee grote branden is het Ermelose pannenfabriekje opgeknapt en biedt het onderdak aan de Oudheidkundige Vereniging Ermeloo. Het enige industriële gemeentelijke monument van Ermelo heeft daarmee zijn oude uitstraling weer terug.

Vanaf 1908 zijn bouwtekeningen terug te vinden bij het Streekarchivariaat. In 1908 wordt eerst geproduceerd in een houten loods. Een klein bedrijfsongeval was men ook niet vreemd; in een klein krantenbericht uit De Harderwijker van 21 november 1908 staat het volgende geschreven:"Vrijdagmiddag overkwam R. R. werkzaam op de pannenfabriek alhier [Ermelo] een ongeluk wat gelukkig ook al weer goed afliep. Hij kreeg n.l. een vallende pan met den scherpen kant op zijn hoofd, waardoor hij een diepe wond opliep en veel bloed verloor. Dr. Timmers verleende de eerste geneeskundige hulp.”

In januari 1910 wordt een bouwaanvraag gedaan voor het oprichten van een werkplaats op perceel G185, geleden aan de Hamburgerweg 193. Het pand meet tien meter bij 13.30 meter. In de zijgevel worden twee grote deuren geplaatst. In de voorgevel worden vier grote ramen geplaatst, die nog altijd goed zichtbaar zijn.
De eerste steen voor het pannenfabriekje werd in 1910 gelegd door de toen zevenjarige zoon van de oprichter Evert Knevel senior (1865-1949). Evert junior, geboren in 1903, nam later het cementsteenfabriekje van zijn vader over. 

In De Harderwijker werd vanaf 1914 geadverteerd met cementstenen en -pannen, palen, putten en riolen.
De eerste steen voor het pannenfabriekje werd in 1910 gelegd door de toen vijfjarige zoon van de oprichter Evert Knevel senior. Evert junior nam later het cementsteenfabriekje van zijn vader over.

Het terrein was groot genoeg om vanaf 1927 ook met enige regelmaat ruimte te bieden voor speelavonden van de korfbalvereniging A.D.V.E.N.D.O. Vanaf half 8 tot 10 uur ’s avonds kon men meespelen. Als je geen lid was, geen probleem, je kon ter plaatse lid worden en dan ook gelijk meespelen.

Het fabriekje bleef tot 1965 in werking en maakte onder meer cementstenen, cementpalen, putten, palen en riolen. Vanaf 1960 worden er ook grenspaaltjes voor de gemeente Ermelo vervaardigd, tegen een bedrag van F. 2,50. In 1965 worden er zeker 200 stuks afgenomen.

In 1948 werd een deel van de werkplaats omgebouwd. Dit deel worden kleine ijzerwaren gefabriceerd door de Elect. Tech. Industrie en Handelsonderneming fa. J. Ch. Oor, later VERBENA. Na het overlijden van dhr. Oor werd de fabriek opgegeven. In 2014 en 2016 woedt er een felle brand in het pand, waardoor er weinig meer overblijft dan de gevels.

Enkele jaren later wordt het pand aangekocht door Eddy Bilder, oud-wethouder van Ermelo. Het pand wordt gerestaureerd en biedt, zoals eerder vermeld, nu onderdak aan de Oudheidkundige Vereniging.
Op het terrein van de pannenfabriek zijn ook huizen gebouwd. De straatnamen Nokpan, Dakpan en Kruispan zijn afgeleid van de werkzaamheden die vroeger op dit terrein plaatsvonden en houden de gedachten aan het fabriekje levend.