Dat pandemieën en besmettelijke ziekten de samenleving flink kunnen ontwrichten hebben we helaas afgelopen maanden aan den lijve kunnen ondervinden. De corona-pandemie houdt de wereld in zijn greep. Maar besmettelijke ziekten hielden ook in voorbije eeuwen flink huis, ook in onze regio. De pestepidemie van 1347 (de ‘Zwarte Dood’) en de Spaanse Griep (1918) zijn wellicht de bekendste gezondheidscatastrofen, maar ook vele andere ziekten teisterden de Nederlandse bevolking door de eeuwen heen. Eén van die ziekten was dysenterie, ook wel buik- of persloop genoemd.  


Dysenterie-uitbraak in 1779

Dat strenge hygiëne-maatregelen en ‘social distancing’ ook bij onze voorouders niet onbekend waren bewijst een gedrukte resolutie van het stadsbestuur van Harderwijk uit 1779, die in 2019 vanuit de collectie van het Stadsmuseum Harderwijk aan het Streekarchivariaat is overgedragen. Daarin maakte het stadsbestuur het advies van de Harderwijker stadsdoktoren ten aanzien van de bestrijding van dysenterie aan de inwoners van de stad wereldkundig. In 1779 teisterde een grote dysenterie-epidemie Europa, en ook in Harderwijk verspreidde de ziekte zich onder de bevolking.


Roken en drinken op medisch advies

In hun advies stelden de Harderwijker stadsdoktoren dat “…de zieken, die gaande en staande zijn, deze moeten zich wat afgezonderd houden, niet onder de menschen zig begeven".

Bovendien moest het vertrek waar de zieke zich bevond dag en nacht gelucht worden. Alleen luchten was echter niet afdoende, zo lezen we: "Ter zuivering van de lugt in de ziekenkamer, kan ’t zijn, een vuurtje gestookt worde van hout en ligte turf, [of] …de waassem van heeten of kokende azijn door het vertrek verspreiden, ook wel van afbrandend buskruid.”

Ook voor de ziekenverzorgers hadden de stadsmedici een aantal aanbevelingen om besmetting te voorkomen: “Zij moeten hun speeksel nooit doorslikken, en zij doen wel een stukje myrrhe of oranjeschil        in den mond te hebben, of wat azijn; of ook is het nuttig, uit een korte pijp tabak te rooken, en het speeksel uit te werpen. Voorts moeten zij zich dikwils wasschen, den mond uitspoelen, en buiten de kamer dan een weinig water met citroensap, azijn, wijn, of ook wel wat punch nemen.” 

Daarnaast wezen de dokters op het belang van een goede algehele hygiëne, voldoende beweging het vermijden van kou, regen en wind en een evenwichtig dieet: niet te veel vlees, voldoende fruit en groente en...: een matig glas wijn, vooral Rijnse wijn, zeker bij het ontbijt! Afgezien van het aanmoedigen van alcoholgebruik bij het ontbijt is er in de basis dus veel hetzelfde gebleven!