Bij het inventariseren van de pas verworven ‘collectie Haersolte’ is het Streekarchivariaat gestuit op het originele zestiende-eeuwse overdrachtsdocument waarmee hertog Karel van Gelre in 1524 diens huis Staverden overdroeg aan zijn overste rentmeester Hendrick die Groiff, erfvoogd van Erkelenz. Een uitzonderlijke vondst, die het vermelden meer dan waard is!

Huis Staverden bij Ermelo, oorspronkelijk gebouwd aan het einde van de dertiende eeuw door graaf Reinald I, is één van de cultuurhistorische parels op de Noordwest-Veluwe. Op 10 november 1524 droeg hertog Karel van Gelre diens huis Staverden middels een erfwissel over aan de overste rentmeester van het hertogdom Gelre, Henrick die Groiff, erfvoogd van Erkelenz.

Van deze overdracht zijn we op de hoogte door een afschrift in de zogenaamde ‘XIV Libri’, de registers met afschriften van uitgaande oorkonden en brieven van hertog Karel van Gelre (1492-1537), die bewaard worden door het Gelders Archief. Deze registers waren een belangrijke bron voor het samenstellen van de negentiende-eeuwse bronuitgave ‘Gedenkwaardigheden betreffende de geschiedenis van Gelderland’, waarmee Isaac Anne Nijhoff talloze oorkonden uit het archief van de graven en hertogen van Gelre toegankelijk maakte.


De ‘collectie Haersolte’

Enkele jaren geleden verwierf het Streekarchivariaat de zogenaamde ‘collectie Haersholte’, die tevoorschijn kwam uit de voormalige woning van de Elburgse notarisfamilie Hoefhamer. Onderdeel van de aanwinst was een doos vol met in elkaar gevouwen (en daardoor onleesbare) perkamenten oorkonden. Na zorgvuldige restauratie, waarbij de oorkonden werden ‘gevlakt’ en waarbij dus ook voor het eerst de inhoud van de oorkonden aan het licht kwam, werden deze oorkonden stuk voor stuk minutieus getranscribeerd door een aantal van onze trouwe vrijwilligers.

Een bijzondere vondst
Bij nadere controle bleek het archief niet – zoals aanvankelijk gedacht – terug te gaan tot de zeventiende eeuw: het bevatte ook originele, bezegelde oorkonden uit de zestiende eeuw. Eén daarvan was de oorkonde waarmee hertog Karel diens huis Staverden in 1524 overdroeg aan Henrick die Groiff. Adjunct-streekarchivaris dr. Rudolf Bosch noemt het een bijzondere vondst: “Dat je in een pas verworven archief een niet eerder bekende, originele zestiende-eeuwse oorkonde aantreft is uitzonderlijk. Alhoewel de inhoud vanwege de bronuitgave van Nijhoff geen verrassing meer is, was de ontdekking van dit origineel wel een hele grote verrassing, die iets toevoegt aan de geschiedenis van onze regio”!

Nader onderzoek moet nog worden gedaan, maar een eerste inventarisatie lijkt erop te wijzen dat de ‘collectie Haersolte’ wel eens (een deel van) het huisarchief van huis Staverden zou kunnen zijn. De familie Haersolte verwierf Staverden in de zeventiende eeuw; veel documenten uit de collectie lijken betrekking te hebben op de bezitsgeschiedenis van het huis Staverden.

Bekijk hieronder de reportage die Ermelovannu.nl afgelopen woensdag hierover maakte: