Cookiemelding

Het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe is wettelijk verplicht toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en u te informeren over het gebruik van functionele cookies. Cookies zijn belangrijk voor onze website.

Het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe gebruikt functionele cookies, maar daarnaast ook cookies voor het beheer van de webstatistieken. Deze cijfers gelden als noodzakelijke feedback om de digitale dienstverlening en de vindbaarheid van de site te verbeteren. Daarnaast worden de webstatistieken gebruikt om verantwoording af te leggen aan de deelnemers van het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe en subsidieverstrekkers.

Bezoekers van de website van het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe blijven anoniem. Ook voor cookies geldt dat ze nooit direct aan individuen zijn te koppelen. Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe gaat vertrouwelijk om met de gegevens die door middel van cookies worden verzameld.

De website van het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe is alleen bereikbaar als u cookies accepteert!

U bent natuurlijk altijd welkom op de studiezaal van de 5 vestigingen van het Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe

Ik accepteer deze cookies

Meer informatie over cookies »

sm-kaart1.jpg

Reacties

Geen reacties

Voeg reactie toe

 

Verhaal: Oosterwolde historisch bezien

Oosterwolde historisch bezien
P. van Beek

De naam Oosterwolde is van oorsprong afkomstig van een soort moerasbos, waarmee onder andere het noordelijk deel van de Veluwe vroeger begroeid was. De eerste bewoners van dit gebied hebben zich bezig gehouden met het ontginnen van het gebied, zodat er een geringe vorm van akkerbouw mogelijk was. Er is voldoende reden om aan te nemen dat in de 11e of 12e eeuw bewoning aanwezig was. Een eerste vermelding komt voor in 1207. Oostenwolde, zoals de naam vroeger was, heeft zich in 1300 afgescheiden van het kerspel Elburg. In die tijd moet er dan een kleine woonkern zijn en een eigen kerk.
 
Die kerk, gewijd aan de heilige Nicolaas (beschermheilige van de zeevarenden, naar wie in deze periode veel kerken werden gewijd) stond op de plaats die we nu kennen als Kerkdorp. Tot 1845 was deze dekzandrug de plek waar Oosterwolde gelokaliseerd moest worden. De Nicolaaskerk werd in 1845 afgebroken, nadat het jaar ervoor een blikseminslag de kerk zwaar beschadigde. Het Kerkdorp bestond verder in die tijd uit niet meer dan enkele huizen en boerderijen. Deze laatste vinden we nu nog, evenals enkele overblijfselen van oude kerkepaden en de begraafplaats rondom de fundamenten van de oude kerk. Tegenwoordig wordt het oude kerkerf bevolkt door konijnen en schapen.


 
Het landschap rondom, de polder Oosterwolde, is onder invloed van de strijd tegen het water van Zuiderzee en IJssel aan verandering onderhevig geweest. Ook dit was van oorsprong een moerasgebied. Deze zogenaamde zeepolder, werd pas in de tweede helft van de 14e eeuw omgeven door een dijk (vanaf Elburg in noordelijke richting). Doel was hiermee het jaarlijks onderlopen van het grootste deel van dit gebied te voorkomen. In deze dijk komen in de loop der tijd verschillende sluizen, voor elk deel van de polder een eigen sluis. De polder was onderverdeeld in het Eektermerk, het Lummermerk, het Bolsmerk en het Noordermerk, namen die nu nog bekend zijn.
 
Het gebied kenmerkte (en kenmerkt) zich ook door een groot aantal weteringen en stouwen of stuwen. Het poldergebied wordt min of meer afgebakend door de Gelderse Gracht, een uit 1325 daterende afwateringsgracht. Al deze waterlozende voorzieningen bleken eeuwenlang hard nodig te zijn. Vele stormen en overstromingen hebben het gebied geteisterd en tientallen generaties bewoners hebben veel schade aan gewassen en vee ondervonden. Pas na de afsluiting van open water (de Afsluitdijk in 1932) is dit gevaar geweken.                                                                                                                                                                              


 
In de oude archieven van de voormalige gemeente Doornspijk, waar Oosterwolde vroeger deel van uitmaakte, komt de naam de Zandweg voor als zijnde een buurtschap. Het einde van de Grote Woldweg vormt sinds 1845 het huidige Oosterwolde. Beeldbepalend is nog steeds de hervormde kerk in het dorp. Tot 1976 gold dit evenzeer voor de korenmolen “De Zon”. Deze 19e eeuwse beltmolen van de familie Spijkerboer brandde helaas op 13 april van dat jaar af.


 
De plaats Oosterwolde heeft zich in de afgelopen honderdvijftig jaar ontwikkeld tot een eigen gemeenschap met een duidelijk zelfbeeld een uitstraling naar buiten toe. Behalve vele oude boerderijen rondom het dorp zijn veel huizen naar de zin van deze tijd gebouwd. Gemeenschapsruimtes en middenstand ontbreken niet. Ook recreatiemogelijkheden zijn in verschillende vorm aanwezig, zoals de eigen sportvelden.

Aan de rand van het dorp Oosterwolde tenslotte treffen we het prachtige landgoed Morren aan. Huize Morren, in huidige vorm daterend uit het einde van de 18e eeuw, kent een meer dan 500-jarige geschiedenis en is hiermee een van de oudste landgoederen op de Veluwe. De vroegere eigenaren en in het bijzonder Antoni Raedt en Jan Rutger van Oldenbarnevelt is veel dank verschuldigd voor wat zij voor het gebied hebben gedaan. De familiebegraafplaats met grafkelder mag hier op dit moment nog steeds een stille getuige van zijn en verdient ook de komende eeuwen goed onderhouden te worden. Ook hierom verdient Oosterwolde en zijn omgeving de aandacht van inwoners en de vele passanten.