Ingekomen stukken, 1571

Inventarisnummer: 151

Nummer 1
 
Erentvheste eersame zeer discrete groetgunstighe heren ende vrunden, nae mijnen gantz dienstelijck erbiedungh tuwer eerst voir antwoordt op derselve missive vouge dselve te weten hoe dat alhyer geen stedelinge andere tijdongh van enighe vergaderongh der gheusen aengecomen dan die van Ulft blijven vast ende die vanden Bergh, hebben vuer etlijcke daghe begeft alles te vervuren ende te vluchten, men seyt dat zij gemeynt zijn den Berch te verlaeten, die rentmeister Cornelis Anthoniszen solde inden gevenckenisse gestorven zijn, men zeyt oick dat zij des droste Andelichts huysvrouwe ende des huysvrouwen zuster van alle oire clederen ende clenodien hebben gespoliert ende dat zij dselve naer Ulft willen vueren, den lantscrijver aldaer zolden zij geransoent hebben op vijff hondert dalers ende zolde daar mede los zijn. Aengaende die vorderongh der weduen vanden geexecutierden ende huisvrouwen der gebannen ende fugutiven, is alsnoch vanden hartoch geen eyntelijck resolutien gecomen, dan ick verstae dat onlancx alhyer bynnen ses oft

1.2
seven daghen, een quartiersdach gehalden zal worden, ende versye mij dat alsdan enige gedeputert zullen worden die dselve ende dyergelijcke gebreecken zijn excellentie tot bewijssen te kennen zullen geven ende een eyntelijck resolutien aen halden. Ick sal oick met de lantrentmeyster spreken dat hij bynnen un maent oft ses weeken nyet zal haesten, hyer mede u luyden den schutzbescherm des Almachtige here bevelen Uuyt Arnhem den 2en january anno 1571.
U luyden dienstwillige Frederick van Boeymer.

1.3
Den erentvhesten ersamen zeer discreten heren, den burgemeisteren, scepenen ende rhaedt der eersamen stadt Elborch mijnen grootgunstigen heren ende vrunden [..].

Nouvelles.


Nummer 2
 
Ersame wijse und versichtige gunstige guede frunden. Uyt scherpelicken bevehell onses genedigen heren stattholders, hebben wij nochmails ein quartiersdach angestalt (dweill der lester onfruchtbarlick ergangen) op sondach den 28en january alhier bynnen Arnhem in tho khommen, omb volgentz dachs tho communisseren ende doen vermoege onses vorigen schrivens. Is demnha unse frundtliche begeren, dat u ersamen then daege vurseid, durch oere gesanten alher onweigerlick erschreven willen. Daeraen sullen waell und sijn genedige, will doen u ersamen die der Almechtiger langh waelfaerende behuede. Gegeven den 17en january anno domini vijftienhonderd eenenzeventig.
Burgermeisteren schepen und rhaett der statt Arnhem.

2.2
Den ersamen wijsen und vursichtigen burgermeisteren schepenen und rhaett der statt Elburch, unsern besunders gunstigen gueden frunden.

Aenschrijvinge eens quartiersdaegs anno 1571.


Nummer 3


Eerentfeste eersamen zeer discrete grosgunstige heren ende vrunden, volgens u eersamen begeerten heb ick metten lantrentmeister gesproken, belangende die betalinge u eersamen bewust ende heb alsnoch erlanght uuytsettinge tot lichtmisse toecomende, langer tijt heeft hij nyet willen accorderen, wat instantie ende neersticheyt ick dede.
Aengaende die Berghschen ende die van Ulft zijn een halff uer voir mijns genedigen heren stadthalder ende der spaenguaerden aenkompste vertogen alle oir gevangens unbschaedicht aende lijve aldaer latende verblijven, sulcx dat die crijgh souden bloetstroinge balde gelacht is, ud Groeninghen zijn etlyck knechten getoegen naer Amelant alwaer enen Bartolt Entis mit etlycke andere goesen het huys inne hebben om hun te versterven ende te verfaegen, die mij dunct dattet met desen weeder nyet wel doenlijck is. Hyer mede u luyden den Almachtige here bevelende. Uuyt Arnhem den 24en january anno 1571.
U luyden dienstwilligen Frederick van Boeymer.

3.2
Den erentfesten eersaemen zeer discreten heren den burgemeisteren scepenen ende rhaedt der stadt Elborch mijnen groetgunstigen heren ende vrunt [.].


Nummer 4

Kaerl van Brimeu, grave to Meghen stadtholderen.
Ersame und voorsichtige lieve bisundere. Wij schicken u hyer bij verwaert seeckere declaratie der benefitien binnen die stadt Elborch gelegen staende tot coninclicke majesteits to Hispanien etc unses allergenedichsten heeren und onser als derselver deser landen stadtholder collatie oder disposition und diewijle men dan beduchtet sijner majesteits hoich und gerechticheyt daer inne verdonckert to worden iss onse ernstlick gesynnen ghij tot conservation van dyen al die possesseuren ader besitteren gemelter benefitien aensihens brieffs affordert und afforderen doet copien auctentycke oirer brieven und bescheyt daer bij hun die selve geconfereert sijn und uuyt crachte der wellicker sij die vercregen hebben und besitten und sullicke copien ons opt aller spoedelicxst overseyndet, und off eenige van zijluyden sich daer inne weygerich erthoenden, sult ghij ons daer van und van oire namen und toenamen verstendigen, en mit sijluyden gedaen toworden als tot conservation hoichstgedachter coninclicke majesteits hoich und gerechticheyt wij bevunden sullen te behoeren. U hyer mit dem Almechtigen bevehelende. Datum Arnhem den 27en january vijftienhonderd eenenzeventig.
Charles de Brimeu.

Imfal ghij aldaer te Elborch eenige meher andere benefitien dan in gemelte declaratie gespecificeert staende tot sijner majesteits collatie wetet, sult ghij uns gelyckfals daer van verstendigen.

4.2
Die stadt Elborch.
Declaratie der benefitien staende tot coninclicke majesteits collatie binnen die stadt Elborch gelegen.
Pastorien
Pastorie binnen Elborch
Vicarien
Vicarie sancti Hieronimi.


Nummer 5

Ersame wijse und vursichtige guede frunden. Achtervolgende den lesten bij ritterschappen und steden deses quartiers gensamenen affscheit kunnen wij u ersamen nyet berghen, wie dat ein ersamen versaitt der statt Nijmegen aen onss doen schriven, dat op oeren quartierdach accordiert, die obligatien tho fertigen und op Arnhem tho brengen den 15en deser maendz february. Demnha van noeden achtend dat die deputierden der anderen drien quartieren bij oere gedeputierden erschenen, alle saecken van obligatien,reversalen unde beschwernissen tho communiceeren. Is derhalven onse frundtliche begeren, dat u ersamen onbeschweert sijn wollen oere gesanten op maendach den 19en february tsavontz alhier bynnen Arnhem tho erschienen aff tho fertigen, omb volgentz dachs die saecken vur handen tho nemen unde tho doen nae behoren. U ersamen dem Almechtigen hyer mede in glucksaliger wolfart bevehelende. Gegeven den 10en february anno domini vijftienhonderd eenenzeventig.
Burgermeisteren schepenen und rhaitt der statt Arnhem.

5.2
Denn ersamen, wijsen und vursichtigen burgermeisteren schepenen und rhaitt der statt Elburch, unsern besunders gunstigen gueden frunden.

Verschrijvinge op een quartiersdach van der statt van Aernhem anno 1571.


Nummer 6
 
Beneffens vruntelicke groete etc erentfromme gunstighe guede vrundt. Ick kan u lieve nyet berghen hoe dat mij bijden scholtis van Dorenspijck huyden bevelscrifften besloten van unss genediche heren stadtholder toegesant zijn midt noch diversse aenclevende missiven vanden droste op Veluwen nyet min bevels (see mij duurt) sich aennemende op mijn bevoelen ampt als mijn genediche heren ende hoichwijse cantzeler ende rade selffs, inholdende onder andere dat die broockers solde aenstont verschaffen alsoedane gelde als tot ondergoet van ettelicke aengewonnen schutten up Veluwen uuytgesettet zijn ten anderen, dat belangende die pricipale uuytsettinghe der tegenwoirdighe schattunghe op gemelte drost bevel solde hebben toe averseijnden twee gedeputeerden also adjoncte personen bij die uuytsetters dese kespels alhier ongemeentlick ende solde genoempt zijn deen Hendrick Markes ende dander Johan die Vrijeszen ten dach dat ick die geijstelickheyt soe pastoer cureiten als benefitien bedienende affvorderen solde copien auctenticquen oirderbrieven tijtel und bescheit zij daeraff mochten hebben etc. Uuyt allet dwelck (doorh.: mij) schijnt die drost dit ampt solde willen equipareren zijne schultampte tselvighe nochtans tot noch toe gehoert noch gesien weshalven mij noetelick sal wesen ennighe remonstranten to hove moeten doen edoch wol liever des ampts onder behoerlicke restitutie der operlichte penningen ontslagen te zijn dan den drosten mij iegens thebben dwijll dan u lieven selffs deser oirsaken halven te weyder uuytsettinghe diemaels te hove zijn gewest ende daer[..] saken u lieven wittelicken zijn gemerct oick ick g[..]de hebben midt dese voirbenoempde gedeputeerde d[ie] [uuy]tsettinghe. Begere zeer dienstelicken u lieven mij bij brenger van desen wilden veradverteren wanneer u lieven wederomme jarichden (soe ick verstaen hebbe van een baden) sullen reysen wolde alsdan mij verfoegen bij u lieven te comen soe ick doch der meynninghe noch zij selffs mede tho reysen want ick geen twee gebiedende heren kan dienen vorder gunstighe vrundt

6.2
soe die sake tusschen mij ende Dulick Ripperbant bij den eersamen gerichte uuytgestelt is gewest ende vollicht bij versuymnisse offt unachtsaemheyt (soe ick doch gheen bescheit van gemelte Ripperbant ontfangen hebbe) in mijn guede recht mochte versnelt werdden. Begere oick u lieven midt uwe raetsvrunden der saken een insien wolden hebben sulcx ick mij gantselicken tot u lieven vertrouwe, kenne die Almoegenden, ick u lieven bevele. Datum Oldenbroeck den 15en february anno eenenzeventig.
U lieve goetgunstighe vrundt, Symon van Cleve.

[Den] erentfromen wijsen ende voirsichtigen Lubbert [..]ders, burgermeister [der] stadt Elborch.


Nummer 7
 
Meinen dienst beste vermuegens ter voren. Erentfeste ersaeme voirsichtige und wiese gunstige heren, die wendige heer Gerarth Wachtendonk, pater des conventz van Hulsbergen, hefft mijnen genedigen heren Graeffen toe Megen, statheldern etc op huyden, seeckere schijn ende bescheit, mit der collation, sampt andere zegull unnd brieven sien laeten, unnd verthoent, belangende seeckere [..] staende inden moeder kerck bynnen Elborgh genant sinte Hieronimus altair, waer bij gebleecken, dat die rectoren ader paterij die vurgenoempt conventz van Hulsbergen (doorh.: onleesb.) ten selver vicarie collatorie sijn, unnd sijnen s[..] mit sullichen exebiertten bewiess te vurden dese ich alsoe op versuecken gedachten paters niet heb willen verhalden, u ersamen die Godt almechtigh lang walfarent gesont gefriste, mij steetz toe gebieden. Datum Arnhem den 15 februaris anno 1571.
U ersamen ende dienstwilligen,
Dederich Stueck senior.

7.2
Denn ersamen voirsichtigen unnd wiesenn burgermeistern, schepenen unnd raeth der stat Elburgh meinen gebiedunden unnd gunstigen herenn.


Nummer 8
 
Aen Symon van Cleve, richter int Oldebroick. Idem, aen Willem Hueke, scholtissen to Dorenspick

Copie
Die stadtholder etc, ind cantzler etc.
Eerbaer und frome lieve bisunder. Alzo wij verstaen dat overmits desen yetzvoorledenen und leyder noch geduirenden inundatien ader overfloet der zee und aen vallenden waeteren aen der stadt vander Elborch een groot deel vande wallen und sunst ewich gedreven verloopen und neder gestortet twellick wederomme op to maecken noodich sonder dat die stadt die sunst guet und vast is bedorven und ongevesticht blijve und dan die onderdanen uwes bevolen ampts woe als wij geloofflick verstaen van oldts gebruickelick to dyen und gelycke zaecken aldaer to der Elburch to wercken und diemen na rechte und redenen schuldich. Demnae is van wegen der coninclicke majesteits to Hispanien etc onses allergenedichsten heren onse gantz ernst gesinnen dat ghij to versoecke der burgermeysteren schepenen raedts und regierders der voorseide stadt aenstont und sonder weygeringe off vertoch die onderdanen uwes bevolen ampts, mit kerren, perden, schuppen und sunst alle nootdruft bij buerten und woe sulcx to geschien plach daer hin schicke om die wallen wederomme to helpen opwerpen und maecken und sunst die stadt daer zij wo boven gesacht bijden water verdorven vestigen sonder des in gebreke to zijn want van hoichstgedachter coninclicke majesteits wegen wij ons alzo tot u versihen, mit bevehelongh des Almachtigen. Gegeven to Arnhem den 23en february vijftienhonderd eenenzeventig.

8.2
Die vant Oldebroeck ende Doernspijck moeten aen de stadt van Elburch bolwercken woe van oldts gebruyckelick - anno 1571.


Nummer 9
 
Ersaeme, wijse, vursichtige ind fromme besundere vilgunstige goede frunden. Alzoe den dach nu neest koemende sonnendach was beraempt ind angestalt, bijden anderen binnen der Elburch te koemen, ten eynde die schattongh uuytgestalt mucht worden, dwiele dan onse andere mede raetzfrunden het meeste deell in anderen unnd dergelijcken geschefften sijn vertroicken, [..] niet mogelicken ten aengestunpten daege aldair te kunnen offt moegen erschinen. Derhalven onse fruntlicke begertte u lieven und ersamen den anderen frunden van ridderschap willen adverteren tom alle vergeffelicke oncosten toe vermijden ten vurseide daege aldair niet toe erschinen, dan zoe haest die zelve onse mede raetzfrunden wederom alhier gekoemen, salmen u lieven und eersamen dair van tijtlicken adverteren ind eenen anderen dach aenstellen, daer soe u lieven und eersamen alsdan die van ridderschap unnd sunst anderen bescheiden moegen unnd willen u lieven und eersamen hier mit den Heren bevoelen hebben. Geschreven tho Arnhem den 7 marty vijftienhonderd tsoeventich een.
U lieven ind eersamen goede frundenn,
Burgermeisteren, scepenen ind raet der stadt Arnhem [.].

9.2
Den eersaemen wijsen vursichtigen unnd frommenn burgermeisteren, scepenen unnd raeth der stadt Elburch, onsen besunderen gunstigen goeden frunden.

Utsettinge der schattinge wordt van de stadt van Aernhem ende riddderschap binnen Elburch gedaen, alwaer de van Elburch voerscreven de ridderschap moegen bescheyden, anno 1571.


Nummer 10
 
Die stadtholder cantzler und raeden des conincx inden furstendomme Gelre und graeffschappe Zutphen etc.
Ersame voersichtige [wijse] bisundere und guede vrunden. Alzoe onses allergenedichsten heren des conincx rebellen [.]vianden, die zeeroovere wael (als wij verstaen und onses crachtens, uwen eersamen ont[.]wust) u, off over die acht hondert sterck zijnde Te Vliet ingenomen hebben und sich daerombtrent erhalden. So hebben wij (woe wael wij nyet en twijffelen off u eersamen en zijn daerop wael bedacht) nyet onderlaten sullen desen aen uwen eersamen to schrijven mit dem enen bevel van hoichstberoempter coninclicke majesteits wegen gants ernsten gesynnen dat u eersamen guede toeversicht und scherpe und sorchfoldige waecke bij daege und bij nachte, halden doen, daermit die stadt nyet overrumpelt verrascht und tot bederffenisse uwer und der burgeren wijff und kinderen etc ingenommen en worde sich daerinne so guytende als u eersamen eedeshalven schuldich und van sijner majesteits wegen wij ons des totten selven oick versihen mit bevelongh des Almachtigen. Gegeven to Arnhem den laetsten marty vijftienhonderd eenenzeventig.
T. Roos.

10.2
Dem ersamen voersichtigen onsen lieven bisunderen und gueden vrunden burgermeysteren scepen und raedt der stat vander Elborch.
Guede wacht te holden.


Nummer 11
 
Aende scholtissen to Dorenspijck, Eepe, Apeldoorn.

Copie.
Kaerl etc.
Eerbaere lieve bisundere. Alsoe bij vuurs[..] unden deses (doorh.: geg) gescreven ghij zult u [..] vuegen den uwes bevolen ampts onderdan[en] [..] to der nachtwacken to best[]ellen etc.[..] be[von]den dat alleenlick die van Ermel P[utten] und der Nijckerck to Herderwijck nae alden gebruyck verplicht zijn, sijnde uwen onderdanen mit deen vanden Oldenbroeck to der Elborch to waercken etc schuldich hebben wij u daervan nyet zullen onverstendiget laeten u daernaer te richten mit den aenhange enen wael dat ghij den junghsten bevelen nae die onderdanen uwer bevolen ampts sich to der Elburch vinden to laeten und arbeyden bevehelt sonder des in gebreecke te zijn Mit bevelungh des Almachtigen. Gescreven tho Aernhem den 8en aprilis vijftienhonderd eenenzeventig.

In marge:
119: die gesubvirguleerde aenden scholtis to Dorenspijck alleen.
110: die gesubvirguleerde oick aenden scholtis van Dorenspijck alleen.

11.2
Huysluyden sullen bolwercken en waecken binnen Herderwijck ende Elburg - 1571.


Nummer 12
 
Den eersamen voirsichtigen, onsen lieven bisunderen burgermeisteren schepenen und raedt der stadt Harderwijck.

Kaerl etc.
Eersame voirsichtige lieve bisundere. Alsoe bij onsen junghsten aen u uuyt gegangenen schrijven bij misverstande uwen eersamen bevolen die scholtissen van Ermel, Putten, Apeldoren und Epe bij u to bescheiden om oirer bevolen ampten onderdanen aldaer to der nacht waken to doen khommen, woe oick noch daer enteyndens overmits groote haest und ijle, in plaetse vanden scholtis to Apeldoren gefehelt und aen den scholtis to Dorenspick geschreven is geweest sich bij uwen eer to ergeven,[.] woe nu sullick bryeven (alle inder haest) in behachtongh der wichticheyt der saeken opten werden deses geschreven sullicx uuytfuyren, demnae ist dat van wegen hoichstberumpter coninclicke majesteits wij u weten laeten dat u eer die van Dorenspick ongemolesteert laeten und sijluyden aldaer nyet khommen en doen, diewijle sij mit den vander Oldenbroick (woe van aldts gebruyckelick) to der Elborch werckplichtich zijn und nyet aldaer, als oick die selve vanden Elborch daer over clagen, soe den van Dorenspick und Oldenbroick onlancx bevolen sich aldaer to der Elborch to opmaekongh der stadt wallen soe bij die zee affgespuelt int werck to ergeven woe oick (als wij nu verstaen) noch die van Apeldoren, noch die van Epe, maer die vander Nyekerck mit den van Ermel und Putten alleenlick aldaer to wercken und waken verplicht zijn, daer nae u eersamen sich to richten und die van Epe mit den van Apeldoren to verlaten und der Nyekerck alleenlick to behelpen hebben mit bevehelongh des Almachtigen. Gegeven tho Arnhem den 8en aprilis vijftienhonded eenenzeventig.

12.2
Die van Doernspijck ende Oldebroeck sijn to der Elburch werckplichtich, die van Nijkerck, Ermel ende Putten tot Herderwijck, anno 1571.
 

Nummer 13
 
Die grave to Meghem, stadtholder und capiteyn generael und cantzler und raeden der furstendombs Gelre und graeffschaps Zutphen.
Ersame und voersichtige lieve bisundere. Alzo wij geloiffweerdich bericht dat die geusen und rebellen zekere aenslaegen op dese onses allergenedichsten heren des conincks erffnederlanden gemaeckt und onder anderen dat graeff Lodonwick van Nassouw in die dertich off ymmers een groot antal van geruste schepen to Rochelle bij een anderen hebben und in meynonghe sijn sol sich mitten anderen waetergeusen ader zeerooveren yetz ombtrent und in Vrieslant sich enthaldende to fuegen und wij oick geloiffweerdich bericht dat wael ongeveerlick vier ende twintich schepen langhs Zeelant gevaeren, waerinnen den voorseide graeff Lodonwick mede binnen to wesen vermoedet, und dan dese dingen ongetwijffelt nyet licht to achten dan daer aen oer eersamen und derselver mitburgeren guet waelfaeren und villicht lijff und leven gelegen want woe die u eersamen bevolen stadt inne genomen und verrasschet worde zijne coninclicke majesteit idselven daer nyet bij sol willen laeten, demnae is van derselver coninclicke majesteits wegen onse gants ernst gesynnen dat u eersamen aenstont guede stercke und vlijtige wachte und waecke bij daege und bij nachte halden doen, und allenthalven daer aen zijn und sullicke toeversicht nemen und draegen dat gheen mangel daer inne en geschie daer mit nyet alleenlick zijne majesteits ongenaede maer oick onverwinnelick schaede jae oick villicht van lijff und leven uwen eer und den burgeren und inwoeneren en averkhome, des willen van hoichstgedachter coninclicke majesteits wij ons alsoe versihen, und vertrouwen tot uwen eersamen die den Almachtigen heren bevehelende. Gegeven to Arnhem den 13en aprilis vijftienhonderd een enzeventig.
T. Roos.

13.2
Dem ersamen und voersichtigen unsen lieven bisunderen burgermeysteren schepenen und raedt der stadt vander Elborch.

Ontfangen den 15en aprilis.

Guede wacht te holden tegen de geusen schepen anno 1571.


Nummer 14
 
Mijnen dienst tho uwens eersame wijse und voirsichtige insunders gunstige gebiedende heren. Ick kan u eersamen dienstlicker meynonge niet bergen woe ick daegelix und stedich vanden gheerffden in und uuytheemsch inden ampte van Eep und Heerde gebeden und gefordert word enen yder van oeren portie und gesatte quota vanden scattonge bericht tdoen twelck ick sonder die cedule die ick u eersamen thogeschickt hebben niet doen kan dienstlicken begeerd u eersamen mij die cedule bij brenger tegenwoirdich weder tho scicken willen. Verschulde ick alijt tegens u eersamen den ick den Almachtigen beveel geerne. Ex Hattem an 25en aprilis anno etc eenenzeventig.
U eersamen dienstwilligen, Henricus Haen secretaris tHattem.


Nummer 15
 
Dem ersamen wijsen ende voersichtigen heren burgemeesteren scepenen etc der stadt Eelburch - saluit.
Ersame wijse heren, soe mij doer cragt des Heylige Stoelen van Romen, eernstelijck geboden ende befoelen is, obsicht te hebben op die cloesters der deerde orde sante Francisci gelegen toe Harderwijck ende Eelburch. Op dat nae Godts wet ende regulen des heiligen Concilionis van Trente, alle gheestelijke personen souden in goede discipline, onder houdinge harder beloefftenissen gehouden worden. Ende oeck die ghene die souden mogen doer wellust des wleysch, quade leringen verleyt wesen, souden vegond gebrocht worden tot hare coesters om behorlijke penitentie voer haren misdaden menedicheeden menichheeden te doen. Ist dat wij verstaen hebben in voerleden tijden somige susteren aldaer wol het cloester verloepen sijn hoeryghe bettersghe menedichghe echten aengenomen hebben.
Onder welliken ons speciael befel gedaen om te vernemen nae enen Apostode, better ende menedichghen priester, genoep[t] Bruno Weghe, die wellike niet en is gewest, te freden met sijn eyge[n] propria verdomenisse, mer heefft daer toe aan perseffide suster genoempt Anna toe Boecoep selige meister Arent toe Boecoep dochter, uut het cloester geroepen, met haer hoerighe kettersche ende verdomelijke echt a[n]genomen ende alsoe niet alleen apostoten des priesterdoms ende des cloesterlijck tendig, mer oeck des geloeffs, geworden, die wellike jure divino geschuyt ende alle gemeenschap fo[]aritydt, huysvestinghe hantreykinge geinterdiceert verboden is, ende jure humano nae bescreven rechte gepuniseert gestraffet behoren te worden, Soe ist dat wij mij heren met cracht des heyligen con-

15.2
ciliones vruntlijcke vermanen ende doer die gehorsamicheyt, ghij (doorh.: godt) God ende der heiligen apostolixge roemsger kercken sculdich siet gebieden die verseide Anna Boecoep te apprenderen ende in haer cloester te bringen, om aldaer behorlyke penitentie, nae cloestelyke statuten ende ordinantien, te doen, om hoer ziele uut des duvels handen te trecken, hem te weten Bruno Weghe als enen verkerden rebellen, verleyder ende boesdadighen apostares in handen des hoechwerdighe bischops toe Deventer wilt leveren. In alten verseyt is willen u ersaemheyt gheensins versumicht wesen ende den prior van cloester alle assistentie doen, opdat ick mijnen heren loff bij die (doorh.: dat) gheen, mij daer na vragen sulten, (doorh.: onleesb.) mach geven ende int verorsaecken en worden, sich wijder des te beslagen dit doende sult ghij God ende (doorh.: onleesb.) beyde u uwe wettelijke overicheyden getrauwelick dienst doen. Met hoep uut ons cloester toe Harderwijck den eersten dach meij anno duizend vijfhonderd eenenzeventig.
Mijnen heren goetgunstige diener Broeder. Simon Clercx van Hoesselt, Gardiaen.

N.b. in de marge staat nog enige tekst, die voor mij niet te ontcijferen was.

15.3
Anden ersamen wijsen unde zeer voersichtige heeren burghemeesteren scepenen recht unde raet der stadt Elburgh.

Den Gardiaen van Harderwijck begeert: men sal Breunis Veege, ende Anna toe Boecop (om dat sij (priester ende bagijne sijnde) haer tsaem in echtschap begeven hadden). Na ordening der roemsche kercke tracteren anno 1571.


Nummer 16
 
Eersame voirsichtighe lieve bysondere goede vrunden. Ick gebiede om zeer tot uwer eersamen : Ick en heb uwer eersamen nyet willen onvermeldet laeten wie dat halff meye voer hasnden ist, ende dat die lantschap zijne excellentie omme interest te vermijden beloeft hadden tot 50en libra upten eersten termijn voer halff meye up te brenghen ende meer, waervan ick noch vanden stadt Elburch nyet vernoemen hebbe noch eenighe betaelinge gecregen ende zoe mij van zijnder excellentie weghen geordonneert ende bevolen, is alle ernste vliet voer te wenden omme die betaelinghe des eersten termijs halff meye up te brengen omme die in zijne majesteits behouve te employeren daer mij zulcx bevolen is. Is daeromme van zijne majesteits weghen mijn ernst verzoucken ende begheeren dat uwer eersamen aenstont alle moegelicke vliet tzij bij publicatye off andersins voerwenden laeten dat de penningen vanden stadt Elburch voorseid aenstont upgebuert ende voerden 20en may toecomende ten lancxten in mijnen handen gebracht warden. Immers zoe veele uwer eersamen becommen kunnen omme interest ende verlies aenden ghelde te vermijden, dat uwer eersamen hier inne nyet zuymich oder naelaetich en zullen zijn, verzie ick mij ganselick van zijne majesteit alzoe tot uwer eersamen dien ick hier mede den Almachtighen bevele. IJlens tAirnhem 14en may 1571.
Uwer eersamen goetwilligen frundt,
Gedeon vander Houve, cantzler.

16.2
Dem eersamen mijnen bijzondere goede frunden burgermeesteren [sch]epenen und raedt der [stad]t Elburch.



Nummer 17
 
Eerbaer eersame voirsichtige guede vrunden. Alzoe Bette van Ens, weduwe zaliger Henricks Aertszoon eertijts scholtis aldaer ten versoucke van Thomas Gramaye eertijts lantrentmeisters ende nu eerste rekenmeisters deser landen alhier in gysell bescheyden, ende oick erschenen is geweest ter canse van een ende vijftich keysers gulden ende acht stuvers byden selven Gramaye gesustineert dat sij hem schuldich is die welcke oick in zijnen handen to namptiseeren haer bij appoinctement vanden 13en novembris laetstleden bevolen is etc. Und nu in statt der coninclicke majesteit tho Hispanien up onses allergenedichsten heeren ons bij dickgemelten Gramaye to kennen gegeven dat die selve weche sonder zijnen consente off hem to vreden to stellen unnt der ghijselinge vertogen sije versouckende daeromme sulcke provisie ten eynde dat hij tot betaelinge geraken moege. Demnae diewijle zulcke vertreck uuyt der ghijselinge [tegen] den bevehele etc van hoichstberumpter coninclicke majesteits wegen ons nyet weynich befrempt is in statt zijner majesteits dat u eersamen aenstondt der selver weduwen bevelen in handen dickgerurten Gramaye noch die voorseide penningen te namptiseren achtervolgende den voorgaenden bevehelen binnen veerthien dagen nae dat haer tselve bevel zal gedaen zijn, und bij gebreecke vandien (ingevalle u noch binnen twee dagen nae verloop der selver veerthien dagen) nyet en blycke dat zulcx geschiet zije dat ghij die selve Bette versekert ende alhier binnen Arnhem op sint Johans porte schicket om aldaer gijsel to halden tertijt toe ende zoe lange dat sij opgerurten appoinctementen van 13en novembris voorseid naegeleeft zal hebben. Ons opt fordelicxst off ymmers voor aenkhompste des veertienden daechs nade insumatie scriftelick adverterende wat u eersamen hier inne gedaen zullen hebben ende den selven bejegent zal zijn. U eersamen dem Almachtigen heeren bevelende. Geschreven to Aernhem den 17en may vijftienhonderd eenenzeventig.
Cantzler und raiden des conincks in Gelderlant verordent,
T. Roos.

17.2
Dem eerbaren erbaren voorsichtigen scholtis burgermeisteren schepenen und raidt der stadt Elburch, onsen gueden vrunden.

Ontfangen den 28 may die insinuatie gedaen den 30en may.

Bette vam Eempse sal toe Arnhem te gijsel voer schuldt aen Gramaye, anno 1571.


Nummer 18
 
Ersame wijse voorsichtige ind frome groetgunsige vrunden. Ick laet u ersamen ind lieve guetelick weten woe dat ick van wegen coninclicke majesteits onses allergenedichsten heren ind der landtschap op manendach nemptelick den tweden des toecommende maents july gemeynt zijn smorgens te acht uren bij climmender sonnen to Ede eerst aen to gerichte to sitten ind soe voorts aen inde naevolgende bancken op Veluwen naer older gewoenten. Is demnae van weghen hoechstberumpter coninclicke majesteits ind de landtschap sumpt guetlick gesynnen dat uwe ersamen ind lieven een vander selver mede raetsfrunden alsdan ter gueder tijdt inder voorseide bancke believen to deputeren woe in verleden jaeren verordent ende verdragen is. Des ick mij alsoe tot uwen ersamen ind lieven versie die der Almachtige here in gueden regiment ind gesontheyt behalden moet. Geschreven tot Scherpensel den 124en juny vijftienhonderd eenenzeventig.
Uwer ersamen ind lieve guede vrundt,
Frederyck van Zuyllen van Nijevelt, drost op Veluwen.

18.2
Den ersamen wijsen voorsichtigen und fromen burgemeisteren schepenen ind raet der stadt Elborch, mijnen groetgunstige vrunden.
Elborch.

Om het drostengericht van Veluwen toe becleden - anno 1571.


Nummer 19
 
Ersame wijse und vursichtige gunstige guede frunden. Wij kunnen u ersamen gunstiger welmeinongh niet berghen wie dat ein ersamen rhaitt der statt Nijmegen sampt gesanthen der doer hoeftsteden Ruermund Zutphen ind Arnhem opten 18en ende 19e octobris lestleden tot Nijmegen onder als communiciert hebben op den inhaldt der missiven betreffende averscridungh vanden costumen ende gebruyck in civill saicken etc ende ein andtwordt doen vervatten, twelck bij oer ersamen approbiert wurden, doch op besaegen der hern committenten der steden Ruermund, Zutphen ende Arnhem. Hoe dan aldaer mede raitsaem befunden ,dat dese andtwordt in naeme der semptlicher steden des furstendoms Gelre ende graeffschaps Zutphen (soe vern den cleine steden gelicke brieven ontfangen) onder tsecreet der statt Nijmegen aen onsen genedigen heren stattholder gefertiget soll werden. Gelicken wij u ersamen denmha copie des concepts hier inne verwaert oever, omb sich daerop (imvall denselven gelicke brieven then handen sin khommen) tho bespreken ende ons myt brenger deses offt acht dache oere meinongh ende wes gij van oerer statt wegen hier inne gedaen willen hebben, tho verstendigen, off sunst oere gesanten tegen toekomende maendach nemblick den 29en octobris omb hier van mitt ons tho communicieren, aff tho ferdigen. Daeraen sullen waell doen u ersamen die der Almechtiger langh waelfaert ende besierde. Gegeven den 23 octobris anno domini vijfteinhonderd eenenzeventig.
Burgermeisteren schepenen und rhaitt der statt Arnhem.

19.2
Edell waelgebornen genediger heer uwe genaden brieff datiert den naestlaesten augusti deses jaers een indtsoeventich, hebben wij den 21en septembris daer nae ontfangen, daer inne van costumen der gebruicken in die landen van herwertz over tho remedieren bij tijden romischer
keyzerlicken majesteitt heren Charll den vijfften des naems unsers alregenedichsten heren (des sielen Godt Almachtich ommers genedich sijn will) anno etc 31 ende volgens in den jair viertich voergenommen in effect int lanck verhaelt ende repetiert then einde dat die officieren alnoch inwendich drie maenden die costumen ende gebruicken oversenden solden, int einde derselver missiven daerbij fuegende, dat alsoe zeder den jair 60 dese furstendomb Gelre ende graeffschap Zutphen onder hoichstberoempter keyzerlicke majesteitt onderdenicheit gecommen dat noedich gedoecht die costumen van desen furstendombs ende graeffschap oeck toe doen overbrengen, ons bevelende den selven nae to koemen, volntrecken ende bynnen den tijt van drie maenden alle costumen ende gebruick schrifftlick gedirigeert, bij guede declaratie over tho senden, daer op uwe genade wij in onderdaniger andtwordt dienstlick fuegen tho weten dat wij coninclicker majesteitt onse alregenedichsten heren ihr und alle weege nyet anders dan als die guetwillichste ende onderdenichste onderdaenen gehoersamheit bewesen, wie wij alnoch tho doen willich ende bereit, dan befindende dese saecke soe hoichwichtich ende besweerlick, ons nyet alleen dan die alinge

19.3
landtschap betreffende, ende bij die gewesene fursten ende heren in sulche ende dergelicken der landtschappen offt steden noot angelangt noch operlacht, weten uwe genade genedichlick tho erwegen dat ons, wesende die geringhste ende leste staet der alinger landtschapp betreffende nyet will geboeren int particulier buyten toe doen van bannerheren ende ritterschappen sich in enigen deell ietwes in to laeten daeromb dienstlich biddende uwe genade dese unse andtwordt myt genaden opnemen ende bij den durchluchtigen hoichgebaren fursten hertogen to Alva etc unseren genedichsten heren onsere onschult genedichlick doen ende verfuegen helpen willen, dat wij bij unsen vorige gebruicken vrijheyden und rechten vermoegens den tractaet voer Venloe genedichlich verblijven und des gesinnens hen voert verlaeten blijven, uns in alle wege dienstlich erbiedende tegens uwe genade die zelve uwe genade in gelucksalige regierungh den Almechtigen heren wolfarent bevehelende. Geschreven….

19.4
Ersame welwise ende voirsichtige goetgunstige heren unde vrunden, op u lieden (doorh.: missive) brief is dair den [.] [..] (doorh.: hebben) wilen wij u ersame lieden neest [.] alnogh allen gans oft willicheit voir vruntlick bericht niet verhalden dat wij die [..] (doorh.: onleesb.) [..] die aversendungh vanden costumen unden gebruicken in civill saecken ende alnoch niet ontfangen dan is an onsen schults dairvan geschien, (doorh.: onleesb.) die welcke (alst schijnt) sullen van sich schien unde wuns dairuutt solde besweren willen, degenen dairom gantz vruntlicke u ersame lieden gelieven wel was onsere statt wegen daerinne te doin als u ersame lieden van oere statz wege daer inne to doin ge[..] sijn, [.] dat wanneer (doorh.: onleesb.) onse statz die [.] van sich op [..] willen [.] ons alsdan tot uut van u ersame lieden voir ons gegeven bericht refereren mogen [.] hadden tselve[..] in ersame uut seker dienstwilliche etc.
[..]

19.5
Dem ersamen wijsen und voirsichtigen burgermeisteren schepenen und rhaitt der statt Elburch, unsern besunders gunstigen gueden frunden.

De stadt van Aernhem sullem hare constumen ende gebruyck in civile saecken (toevoeging: niet) oversenden, anno 1571.


Nummer 20
 
Kaerl de Brimeu, grave tho Meghem, fryher to Humbercourt, her tho Housdaingh, Esperlecq etc, ritter vanden oirden des Gulden Vlies und coninclicke majesteits der landen van Gelre, Zutphen, Fhrieslant, Overijssel, Groningen, Lyngen etc, statholder und capitein generael.

Ersame lieve besundere, ic gheeft ons tho kennen die lantrentmeister deser furstendombs Gelre und graeffschaps Zutphen Gedeon van der Hoeve dat hem onlancx geleden tho hoeve sijnde expresselick bevoelen sije, die gehele kiste venden schatpenningen soe wel vanden yersten termijn gefallen Petri laetstleden ende vanden 37en vijfhonderd Libra bijder lantschap ramisse nu oeverstecken tho betalen toegesacht mit sampt alle die restanten der oude twee und vier jaerige schattingen aenstondt inne tho forderen und voerts weder oever tho tellen und dwiele nu oeck die durchluchtige und hoechgeboeren furst und heer die hertouge tho Alva etc lieutenant gouverneur und capiteyn generael etc ons ernstelick bevehelt den voerseide lantrentmeister tot betalinge der selver penningen mit wercken executie via facti sonder enich voerder vertreck tho verhelpen. Zoe ist nochtans dat wij []alle[] mitter selver executie tho beghinnen u edelen beneffens ende boven allen den anderen mennichfoldig bevehelen, dreygementen und waerschouwinge op dat men indyen men sullicx tho doene genoedicht wordt ymmers egheen ersak en hebben sich des tho beclagen, noch dese tegenwoerdig wal toeschicken hebben willen, mit dem van wegen der coninclicke majesteits tho Hispanien etc onses alregenedichsten heeren gants ernstelick bevehele dat u edelen noch onversuymelick bijden maenders und schatbuerders und sunst verschaffen, dat die alinge reste alle der schatpennongen der stadt Elburch, woe u edelen die inden hierinne gelachte cedulle den lantrentmeister verclaert gespecificeert und uuytgedruckt bevinden voerden tweeden dach january naest comende in handen des lantrentmeisters geheele und ront betaelt sye, off bij gebrecke van tghoene voerseid und woe die voerseide resten nae vermeldongh der cedulle alsdan nyet betaelt und u edelen vanden selve betalinge binnen twee dagen naeden voerseide dach nyet gebleken en sije bij quitancie der lantrentmeisters ofte sijns clercqs dat u edelen die selve maners schatbuerders

20.2
ende sunst andere die oere resten tho betalen ende op tho brengen suymich sijn ende alsdan oere resten nyet sullen hebben betaelt alsboven aenstont alhier binnen Arnhem op Sint Johans poerte tot vier koste in haften brengen, die wellick men aldaer sitten sal laeten ter tijt toe dat u ersamen bij vercopinge oerer guederen sijner majesteits resten mit allen den costen daer aen verhaelt ende den lantrentmeister betaelt sullen hebben. Behouden den selve oer verhuel aen ghoenen die hem int perticulier vanden schattinge schuldich und in gebreke und betalinge geweest sijn, zonder dat u ersamen des alsoe tho doen in eenyge gebreke sijn, want ongetwijffelt in sulcken gefallen men u burgermeister selfs alhier opte poerte doen haelen und aldaer allet tot uwen kosten verblijven laeten sal ter tijt toe dat zijne excellentie van sulcke uwer ongehoersaemheit verstendiget daer inne versihen sal hebben naer behoeren. Off soe lange bis dat een commissaris van desen hoeve aldaer gesonden ende van uwes burgermeisters guederen soe voele verkoft sal hebben als hij lantrentmeister tot zijne gebrek ende restante behoeven sall, dwiele van hoichstberumpter coninclicke majesteits wegen sijne excellentie alle die voerseide resten omme die ghoene die daerop geaffigueert sijn tho betalen ende sijnen majestet vanden groote interesse van dye tho ontlasten, aenstont hebben wil ende moet und eyntlick alsoe kersmisse hart voerhanden ende die tweede termijn der yetslopende schattinge Petri naestcomende op dat sijner majesteit mitten interesse van dyen nyet op nyes gegraveert en worde. Bevehelen gelijckfals van wegen hoichstgedachte coninclicke majesteits wij u edelen aenstont den voerseide tweeden termijn binnen der Elborch (indyen tselve alnoch nyet geschiet en is) uuyt tho setten und tho verdeylen und die verdeylinge van dyen vur kersmisse naestcomende behoerlick onderteeckent den lantrentmeister tho doen behanden,die penningen vanden selven tweeden termijn tho doen opbueren, inneforderen ende folgents oeck voer Petri voerseid allet bij pene alsvoren in handen dickgemeltes lantrentmeisters tho doen senden ende betaelen aen alle twelck wij u edelen noch voer ditmael ende wens voer all ten overfloet wal hebben willen verstendigen

20.3
verstendigen und waerschuewen om u edelen daernae mogen weten tho richt und daer aen the sijn dat alle rigoreuse executie costen und schaden vermijdet moegen worden. U edelen den Almechtigen heeren bevehelende. Gegheven tho Arnhem den 23en decembris vijftienhonderd een en zeventig.
T. Roos.

20.4
Den ersamen onsen lieven besunderen burgermeisteren schepenen und raedt der stadt Elborch.

Betalinge van schattinge.