Ingekomen stukken,1610

Inventaris 191
(Ingekomen stukken 1610)

1.
Ersame wijse end zeer discrete heren, mijne gude frunden.

U eersame lieven schriventz undtfangen hebbende ende verstaen, dat u wijse eersamen begeerden gesent t’ hebben en en guden ancker rijns offte bij gebrec van dien enen guden ancker frants wijn. So ist dat ick u eersamen sende enen ancker frant wijn de ick wachte den rijnsen zeer guet achte end solt bij vulen luyden vur rijns gedroncken werde want de rinse wijn de ick heb end van Coellen laten koemen heb smaket mij mijn soe wall als dese franse, verhoep dat ze u e ersamen gevallen sall. [Se] cost myt de vijf settung 10 gulden 2 stuyver Seconda january 1610.

U eersame lieven dijner en frundt,

Arent van Zentner,


2.

Erentveste eersame wijse vursichtige goetgunstige vrunden.

Also t ampt van Doornspijck van die schiltschattungh des jaers 1608 vermoege des ge ontfangers overgeleverden staet van restanten, bevonden is schuldich te sijn 2584 gulden 6 stuver 9 duitenund van der selven jaere redeniptiepenningen 1750 gulden t’saemen 4334 gulden 6 stuver 9 duiten hebben wij van enige dagen daervan geschreven aen den scholtis des voorseide ampts und hem wel ernstich vermaent und geordiniert, die voorseide reste te betaelen binnen tijt van een maent, off ten uttersten van ses weken, nae ontfanck des brieffs, ende comminatie van wercklicke executie waerop uns ingekoemen sijnde dese bijgaende requeste opten naem van des ampts jonckeren und scholtis, versoeckende datter ten regard van den jamerlicken schade und bederffnisse deur die grote sturmwynden und ongestuymicheyt van den ze, nu onlanx geleden gene assignatien off ordonnancien opt voorsseide ampt gegens mochten worden vu rund aleer dat d’ingsetenen een weynich verquickt und wederom mit woeninge und beesten versien sullen wesen; daer wij uns te meer in beswaert vynden und dat die voorsseide mercklicke

2.2.
reste niet en is vant verleden jaer 1609 (daer die scholtis noch ter tijt niet enen stuvers op betaelt heeft) maer van den jaer 1608. So hebben wij niet moegen onderlaeten u eersamen vant gene vurverhaelt is, t’advertiren umb van dieselve te verstaen (t’welck wij mits dese vruntlick sijn versoeckende) hoe dattet eygentlick mit dese grote reste gelegen; und wat d’oorsaeck sije, waerdeur t’voorsseide ampt, off die scholtis, in so mercklicke schult verloepen is, umb daervan bericht sijnde, op d’overgegevene requeste (die u eersamen believen sal uns neffens hare rescriptie, te rugge te schicken) t’ordiniren wat behoeren sal daer deses bade expresselick umb gesonden wort. Bevelende u e ersamen hiermede der beschermungh Godes. Ut Arnhem den 27e january anno 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

die gedeputierden desen quartiers van Arnhem,

ter ordonnancie derselver,

J. Verstegen, secretaris.

2.3.
Die gedeputeerden versoecken van den magistraet bericht over die groete schulde van t’ampt van Dornspijck.

Den ehrentvesten eersamen wijsen und vursichtigen burgermeesteren schepenen und raet der stadt Elburch unsen goeden vrunden.

3.
Erentveste eersame wijse voersichtige goetgunstige vrunden.

Thoender deses Willem Willemssen pechter van enige gemeine middelen binnen uwer eersamen stat gevallen uit verleden halve jaer, vael onss wederom clachtich over d’onwillicheyt gepleecht bij de francoisen van capiteyn Beaute mit betaelen van sijne gepachte gerechticheyt und int besonder, dat die voersseide francoisen niet verder en willen verstaen tot die midddelen dan ver die helfte vant gene bij uwer e ersamen burgers und inwoonderen betaelt wort. Und soe t’selve den saecke is, tendirende grotelix tot des suppliants schade und tot soe quade consequentie ende verkortungh van s’lants recht, dat se niet en begoeren getoleriert te worden. Soe versoecken wij u e ersamen goetlick dat dieselve believe den voorscreven suppliant tho verhelpen tot vruchtbaren effect vant gene hem achervolgende die pachtvurwarden wetlick is competirende ende oversulcx in diligentie tho gesinnen aender voorscreven capiteyn dat hij sijn volck berichte off constringrien om den suppliant tho bevredigen nae behoeren, op dat men niet genootdringht worde daerop naerdere provisie tho versoecken en sijne excellencie ende die heren Staten Generael twelck wij

3.2.
gern verhoedet sagen. U eersamen hiermede des beschermongh Godes bevelende. Ut Arnhem den 7e february anno 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

Die gedeputierden des quartiers van Arnhem,

Tet ordonnantie derselver,

J. Verstegen secretaris.

4.
Edele erentfeste wijse voorsichtige insunders groetgunstige guede nabuirfrienden.

Alsoe voer unseren gericht tuschen unss ende den schultz Keppell eenige questie is voervallende in untfanck zeeckere gerichtzcosten soe bijden partijen soe well anden schultis alss oick an unss (vermitz hett een schependomb iss) moet werden betaelt. Ende sulcx in cass van in unde quijtleidinge principalyck waerinne den schultz sich will conformieren nae die taxsatie der costen, inden landtbrieff offte reformatie gespecificeert. Niet tegenstaende bij unss kort gesustineert dat zijn edele conform unser wilckeer de gerichtzcosten hadde te genieten. Hebben derwegen niet sollen naerlaten, over sulcx u edelen adviss te versoecken hue u edelen ende derselver schultis sich in gelijcken en de anderen vuerfallende saecken van gerichtlijcke costen zijn verholdende tweten off den schultis vermoegens u edelen statuten ende older gewoonheidt offte conform des landtsbriefs vom partijen, de gerichtlijcke costen zijn (doorh.: verholdende) vorderende ende innende. Desen tott geenen anderen sijne dienende bidden wij den Almoegen de u edelen in zijn heilige protectie lanckwijlich te willen aholden. Datum Hattem den 9en february anno 1610.

U edelen guede nabuirfrienden,

Burgermeesteren schepen ende raedt der stadt Hattem.

4.2.
Van Hatthem. Die magistraet heeft tegens haer scholthis questie over sijn gerechticheit end versoecken daer op advisten he hem hier bij den scholthis geholde wordt.

Edelen, erentfesten wijsen voersichtigen ende zeer discreten borgermeesteren schepen ende raedt der stadt Elborch unseren insunders gunstigen gueden nabuirfrienden. Elborch.

5.
Ersame ende voorsichtige besonders goede vrunden. Also de herren Staten Generael om verscheyden voorgevallen incidenten voor alsnoch genen vastenvoet hebben cunnen beramen opten cours van alle goude ende silvere pennongen, ende dat daerom goetgevonden is die tegenwoordige permissie van den cours vant gelt alnoch voor drie maenden te weeten, marte, april ende mey naestcommende te continuerren in haepenunge dat daerentusschen daerop sal worden geresolveert. So is ons versoec dat u erssamen de voorsseide continuatie doen publicieren ende affcundigen ter plaetsen daer men gewoontlyc is publicatie ende affcundigung te doen, met last dat sich een yder daerna regulerre op verboerte van de poenen inden principalen placate begrepen. Met beveelung Godtlycker almacht. Gerscreven t’Arnhem den 23en february XVIc tien.

Die raden des furstendoms Gelre und graeffschaps Zutphen,

Ter ordonnantie van deselve,

E. Engelen.

5.2.
De Staten Generael hebben noch van den rechten cours van den gelden die rechten voet niet kunnen beramen.

Den eersamen ende voorsichtigen burgermeesteren schepenen und raedt der stadt Elborch, onse besonders goede vrunden.

6.
Ersame ende voorsichtige besonders goede vrunden, wij seynden u erssamen hierbij eenige exemplaeren van het placcaet bijde herren Staten Generael beraemt, tegens die onbehoorlicke endequaede proceduyren die daegelicx gepleecht worden int vercoopen der actien inde generaele Oostindische Compagnie. Met versoeck dat u erssamen t’selve placcaet doen publiceren, affkundigen ende affigeeren, ter plaetschen daermen gewoontlick is publicatie, affkundunge ende affixen te doen, op dat niemant daervan ignorantie hebbe te pretendeeren. Met beveelunge des Almachtigen. Geschreven t’Arnhem den 28en february XVIc tien.

Die raeden des furstendombs Gelres ende graeffschaps Zutphen,

Ter ordonnantie van der selve,

E.Engelen, 1610.

7.
Copie.

Aen Johan Melander, heer tot Puderoijen, raet van secretaris van sijne Excellentie.

Edel, ehrntveste, wijse, seer discrete heer insonders goede vrunt. Die magistraet der stat Elburg heeft uns door den thoender, harer edele secr etaris klachtich te kennen doen geven diverse moetwillige excessen, vur weynich dagen bedreven bij die francoise soldaten aldaer garnison houdende, waerut t’elckes geschapen was dat die burgerye und t’garnison tegens malcandren in die wapenen gekoemen sollen sijn, und een bloetbat aengericht hebben in dien t’selve door interventie van vreedlievende mannen niet en waer vurgekoemen ende begin dat geweest. Und also te beduchten staet, dat blijvende die voorsseide compagnie langer binnen die voorsseide stat in garnison, dergelijcke swaricheyden lichtelick wederom aldaer sollen moegen verwecht worden, gelijck u edele bij monde van den gedachte secretaris naerder sullen kunnen verstaen. Derhalven die van den voorsseide magistrat wel geern soude sien, dat sijn excellentie te recht van deser saecken gestaltenisse bericht sijnde genedelick wilde believen, die voorsseide compagnie te lichten, und te ver schicken in een ander garnison, daerse beter und mit minder gevaerlickheyt in ordre ende goeden regel geholden mocht worden. So gelanght aen u e dele

7.2.
ter requisitie van den voorsseide magistraet unser goetlick versoeck, den voorscreven secretaris aen hoochge nedige sijne excellentie also bevorderlick und bijredich te willen erschijnen, dat die stat van der Elburg tot vruchtbaren effect van hare goede intentie ende versoeck moege geraeken. Waerop wij uns tot u edele ten besten betrouwende, bevelen dieselve hiermede der genadiger beschermungh Godes. Ut Arnhem den 5en marty 1610.

Uwer edele goede vrunden,

Die gedeputierden des quartiers van Arnhem.

7.3.
Copie van een missive geschreven van den gedeputeerden aen Melander ten faveur van de magistraet der stadt Elburg over seer aen moetwille van een comp agnie francoisen, 5 marty anno 1610.

8.
Edelen, erentfesten wijse unde seer voersienigen voelgunstigen heeren.

Ick hebbe u edelen schryvent van den 26 april op huyden mitte bijgevoechde breeff aen den raitzheer Brienen wel ontfangen, die welcke desen dach sekerlick selffz hier kumpt, om eenen voet tho helpen beramen op tstuck van de heeren goederen, hoe de sullen mogen succederen, ende mede op de vrijcopinge van dien. Soe sal ick tavent sien edele den breeff averleveren, unde met sien edele spreken wat in sijn absentie then doen sij, ofte dat men sal moten wachten tot dat sie edele weder nae sGraevenhaech gaet, unde sal u edelen met yrster gelegenheit sijn edele goede meyninge averschreven, der alteratie van Utrecht heft der saecke seer verachtert, der welcke noch niet al geasseupiert is als u edelen wel sullen verstaen hebben, hoe wel de nywe magistraet is offgestelt unde die oude weder in haer plaetz geset, is the beseegen dat soe sij eenige occasie souden mogen hebben, dat hij haer saecken sullen tho revengeren.

Men houdt het sekerlick daer voer dat de coninck van Franckrijck selff in persoen compt mit omtrent 25000 man om Guylick the belegeren, vermeynen dat het aver 14 dagen sal aen lopen off men sal daer van vernemen men arbeyt seer om desen landen weder in de crijch the brengen, verhopen nochtans dat Godt almachtich noch goeden luyden sal verwecken, die mit goede raedt tselve sullen mogen voerkommen.

Men heft een kuerslach alhier bijde gedeputierden gemackt dat men een derde part van de schelttschattingen sal affnemen, soude vermeynen dat men unse consent evenwel sullen kunnen fournieren, wie u edelen hier meden nae eyne seer dienstlicke erbiedinge unde genadige bewaringe des Almachtigen bevelen. Ilentz Arnhem den 3 mey anno 1610.

U edelen bereytwilliger dienaer unde frundt,

Wilhelm Huygens.

9.
Ehrentveste, eersame, wijse, vursichtige goetgunstige vrunden.

Wij moegen u eersamen niet verhalden, dat die burgermeester Carl Bentinck, onse mitbroeder, gisteravont weder gekoemen ut ’s Gravenhage und gerapportiert heeft enige poincten und articulen in geschrift hier bij gevoecht, daerop quartiersgewijse dient geresolviert. Und also die saeck haest vereyscht, und men derhalven t’gehele quartier op dit pas qualick daertoe mach erschijnen; hebben wij bij deliberatie van den rade ende die gedeputierden goetgevonden ende geresolviert, enige van den vurneemste uut die ridderschap und die vier steden te verschrijven tegens aenstaenden goedesdach s’avonts hier in te koemen umb des volgenden donredaechs die saecke aen die hant te nemen en de daerop sulx t’advisiren ende te resolvieren als ten dienste endevorderungh van den gemeyne saicke bevonden sal worden te behoren. Versoeckende dat u eersamen gelieve ten fine als voersseid enige ut haren middel genoechsaem daertoe gelast ten bestempten dage herwaerts te schicken. Waerop wij uns vastlick sullen verlaten und u eersamen der beschirmungh Godes bevelen. Den 28en may 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

Burgermeesteren schepenen und raet der stat Arnhem,

Ter ordonnancie derselver,

J. Verstegen, secrtaris, 1610.

9.2.
1.
Also het schijnt dat het belaeffde secours van Vrancrijck voer die possidirende fursten van Gulick ende Cleve gefourniert sal worden in geld. Te deliberiren off het raetsaemb sal sijn, dat daervan die directie ende distributie bij die heren Staten Generael aengenomen worden.

2.
Off man mede sal willen condescendiren int vordere consent, t’welck van deser landen wegen, tot behoeff ende secours van den voorss eide fursten boven die eenmael geconsentierde VIc.m libra noch belaeft solde moegen worden.

10.
Extract ut het memorie ende resolutieboeck des Haves van Gelderlant.

Veneris den 1 juny 1610.

Bij den gecommitteeren uut respective quartieren inden Rade erschenen sijnde gedeliberiert op die muntlick propositie door die gedeputierden ter generaliteyt inden Rade ende die quartieren gedaen ende up de brieven van den heeren Staten Generaell van dato den 4 deeser stilo novo bijde volcke versocht wort datelick betalonge van deser lantschaps quote inde ses hondert duysent gulden geconsentiert tott hett secours vande possideerende vorste der landen van Cleve, Gulick ende augamentatie vant selve, na den noot ende tegenwoordige constitutie van saecken mitsgaders authorisatie op de voorsseide deeses lantschaps gedeputierden, umb te mogen nemen so vruchtbare resolutie alsvoer het maintenement van saecken van Cleve nodich ende dienster bevonden solde worden ende namentlick op de directie ende employ van pennongen die in plaetsse vant belaeffde secours ut Franckrick soude mogen werden gesubministreert versocht is advis van den Raedt is geadviseert, dat men hett secours ende maintenement van den possiderende fursten soe voor den staett van die selve als van den geunieerde provintien verstonden nodien ende dienstlick tho sijn. So nochtans datt die saecke inder voegen werde beleyt dat men t’oge hebbende up die resolutie bij den lantschap lest tott Nimwege genomen, ende de brieven opt consent van den voorsseide ses hondert duysent gulden aende voorseyde deser lantschaps

10.2.
gedeputeerden den 9e jannuary naestleden geschreven dat door aen deeser sijde geen oorsaeck gegeven worde tott inbroeck vant bestant, ende om sich the stellen in apparent peryckel ende nootsaeckelickheit um wederom te commen in d’oorloge, dat van de utcompste bij deess manier aengevangen, soe seer besoren gelick ende bedencklick schijnt te sijn, als de nootwendicheyt vanden voorgaende oorloge die selve bewesen heeft goet te wesen, ende alsoe wel daerom noodich is, datt die respective quartieren geen gebreck laten vallen om de betalonge van hare respective quota der seshondert duysent ponden. Datt oock die van den Rade sonder van asdvyss sijn datt de gedeputeerden der Generaeliteit na datt bij semptelick off gebreeckelicke provintien op de voorsseide somma van seshondert duysent ponden consent gedragen solde wesen, sollen mogen gelast sijn in vall van noot. Ende mitt gevolch van d’andere provintien, de voorsseide somme te elargeren mitt twee off drie hondert duysent gul den datt nochtans tpoinct van directie ende employ van den pennongen, die voor hett belaeffde secours ut Francrick sollen mogen gefourniert worden is van grooten opsien, gewichte ende gevolge sdeels overmits de jalousien, die daer door soude mogen gecauseert worden bijden coninck van Groot Bretanien ende geinteresseerde ende geallieerden alhier ende fursten, ende sdeels om d’inconvenienten ende besorchlicke unheylen die daer ut apparentlick over deese landen te verwachten sollen sijn, ende datt daerom de voorsseide gedeputeerden souden moegen verclaren, dat ther

10.3.
niet te sijn gelast als wesenden saecke die soude de vergaderong van den lantschap off der respective samentlicke quartieren niett en kan worden affgedaen, temporiserende alsoe ende acht slaende op d’ intentatie ende inclinatie van d’andere provintien, om daer nae ende wort tgene datt daer tussen verwerders maer deesen saecke rijpelick overwogen souden t’ doen datt voor den den dienst ende welstant van deesse ende der nabuyr landen bevonden sall worden te behoeren, welcke uwer aen bijde aenwesende gecommitteerden, ut de respective quartieren aengehoort sijnde, hebben sich daermede geconfirmeert ende daer bij gedaen datt an te (doorh.: onleesb.) eviteren die besorchde onheylen, die directie en de t’employ van de voorsseide pennongh soude mogen worden gestelt bij d’ambassadeurs van den coningen van Vrancrijck, Groot Bretannien Cleve und fursten mitsgader van de heeren Staten Generael. Onderstent concordeer mitt hett bovengeschreven memorye en de resolutieboeck na collatie, gedaen bij mij, was geteyckent E. Engels.

10.4.
Extract uuts het resolutie boeck des Haves van Gelderlant, inholdende het versoeck van de […] van Gelderlandt (doorh: onleesb.) die welcke geconsenteeerd waren tot secours van de vorsten Cleve end Gulick.

11.
Meinen frundtlichen greus neffens meinen willigen denst zuvoren jeder zaitt lieber. So ist an dem erentvesten, wolweisen auch grossgunstigen herren unnd burgemeister schepen der staedt Elburch, uff ahr klage unnd zugebens. Roleff Wesselus, das gewesenen sohn pastors Shone alss meinen swageren, meines demotiges bittent unn(d) frundtliches ansuhgent unnd begerens lieber.Weijlen obgamelze meines swageren sich hartzlig beklaget das he sich jegen Godt unnd der warichheidt hart versundiget unnd verlaeffen, das leider ihme (doorh.: von) nhun von hartzen roeuwet unnd lidt daruber draget. So hefft Godt der almachtiger, geboetten das wanner sich ein sonder bekeret unnd boette doet soll ihme seine vorigen sunden nicht zu gerechnet werden, besondern Godt der herre, mit sondern tolleneren unnd so sich leider in sweheren sunden vorlopen zu genaden angenhomen, warup ock woll de varirenschen ein murmelent hebben swhar daruber gehalten wie auch sein knechte da schult so meningen pundt quitt gegeben suliches der knecht solde billich seinen medeknecht ock gedhan haben. In summa wie der hochwolweisen herren sich alle gades bevolen unnd geboetten wiessen besher gelich der unnosselen zu entsynnen das van hartzen sall vorhaben unnd vorgessen worden.

11.2.
So vorhoeffe ich das deweilen meines swagern in est factum begangen mijnner jarich gewesen unnd dero selbiges persone demgelichen daruff sich dhan allen rechten unnd rechtes personen des besser in hartzen nhemen, gelich offte idt seer komende personen oder tho ehren vulle jaren wharen, l ange gewesen.

Dermassen, sich der wericheidt alss dero idtz regerenden herren der stadt Elburch ock wollen behartzigen das dieser Roleff Wesselus alhir ein Ostfriese van olden zu older ist unnd seinen seligen vader so lang jaren ein prediger unnd selsorger gewesen lange jaren alhir in Ostfriesslant unnd darnach aldar in Gelderlant wie de wolweisen herren etc., des mehr alss bekandt ist unnd also durch seinen jungheit unnd minnerjarich tho dem groschen ungefall geraden. Derhalven vorhoeffe ich unnd vershe mir deweilen he leider der erste nicht is, unnd de lateste nicht mugelich werdt bliven, dat einen erbaren radt burgemeisters unnd schepen, meines vorbedes ehrstatten wollen unnd ihme widerumb in seine vorige posesion unnd armedt unnd zu genaden up unnd annhemen, warin der wolweisen herren de ein warck der barmhertzicheidt bewisen durch seine jungheidt unnd ich des an allen hoges oder nideriges gestandes nach meinen vormugens willich wer boettich, vorschulde gerne

11.3.
was ich wider an enigen personen aeuss dero stadt unnd lant kan mit alle dackbarheitt verschulden dho ich hartzlich gerne mannen he zu seynen mhanbaren jaren gewesen (wolde ich noch anderen personen nicht ein wordt davon an de wolweisen herren, de darumb dhan dhan de joeget haet uhm beider seitz darbeij gebracht unnd das idt ein grove daet is das ist whar averst bey Godt unnd der ubericheidt is genade de sich beleren jedes nach seinen wesent unnd begangenen daeden, hir uff) he ich mir gantzlichs ein behartziget unnd bey genedichlich trostlichen antwordt Godt der herren soll ess alles widerumb vorgelden, unnd ock ein einen erbaren radt strijdt als de ubericheidt dero stadt de wolweisen herren, beigenedigen ock verhoeffe ich woll weilen suliches leider woll thu gebordt is unnd zu genaden gelichwoll widerumb. Uff unnd angenhomen hirmit dho ich einen erbaren radt der staedt Elburch sambt allen einwonneren wunschen Gottes genade unnd segen mit langes lebent unnd bestendiger gesundtheit. Gegeben zu Embden am 16 july anno etc. 1610.

Eure erentvesten wolweisen herren burgemeisteren und schepen,

Denstwillig,

Dirck van Peer Kraff[..] Ostfrischen weigatt.

12.
Ernveste wallwijse grottgunstige hern.

Toener dieses Roleff Wesselus, hefft uns nothrenglich thoerkennen gegevenn, wo dat he leyder durch jogent unwetenheit sich etwess in ewer e rsamen wolweisen gunstigen stadt ther Elborch in unkuscheit verlopen, undt versundiget hedde, desswegen he up ein tidtlangk uth der stadt verwijsett worden, undt diesulve myden mothenn, tho sijnem grothen zuhrdenn undt ungelegenheit.

Wan dann uns genochsamb bekandt, dat sin vader ein finer mann, undt lange jharen alhier in lande ein dienar Gottliches worde so gewesen, ock entlich in ewer ersamen diensten in der stadt Elborch in dem heren gerustet, umb dessen willen wij ehme, aensehen, diess verschrieven undt intercession deste lever mit getheilet.

So gelanget an ewer eerrsamen undt wolwijsen gunstigen hirmit unsere freundtliche bede und begehrenn desulve wellenn ihme diese unsere intercession undt verbitt, so vele in ]

12.2.
möglich undt dat hillige recht lidenn kann genetenn lathenn, dat he sine nerunge wedderumb moge gebrukenn, in betrach funge, dat he nastiglich angelavet darge sich wegenn den jogendt verlopen hensernen beteren wolle, undt dat ahme sine vorige begencknusse vonn herten leidt sei hirann deren ewer ersamen undt wolweise gunstigen ein werck den barmharticheit undt wij int selihes in andern wegen kegen ewer e rsamen wolweisen gunsigen zuver schultenn jedertidt geneiget undt erbedich uut empfelung Gottlicher almacht.

Embdenn am 19en july anno 1610.

Wilhelm von Inhausen und Knyphausen, drost zu Embden,

Heinricus Berlage, ambtman.

13.
Erentfeste eersame wijse ende zeer discrete heeren ende guetgunstige vrunden.

Alsoe durch id dootlick affscheyd uuyt id licht deser werlt van den raedtsheer Johan die Voocht een plaets zal coomen te vaceren in den provintialen Raedt deses furstendums unde dath die steden des quartiers ongetwijvelt - als wesende nu haire beurte op- op aenstaenden lantdach een bequaem persoen in den plaetse werden surrogeren unde dan die momber soude vellicht daer tho mocht gevordert werden. Soe waer mijn vruntlich begeren dat u eersamen believen willen, indien niemant uuit u eersamen middell daer tho mocht afcireren, mijn sohn Reynier Schrassert itz substituyt momber ende advocaet wesende, tot die momberschap ofte soe die momber mochte blijven tot id raetsheerschap gerecommandeert te hebben ende int nomineren hem u eersamenstemmen geeven ende voir anderen geprefereert holden willen daer ick u eersamen hier wederom eenige aengenaeme dienst can ertzugen daer tho werden u eersamen mij stedes speuren bereytwillich twesens, dien sal mijn sohn oick weeten zulcx danckbairlick te verschulden ende u eersamen stedes dienst te bewijsen schuldichen ende verobligeren blijven unde mij alle goedes tot u eersamen verlatende.

13.2.
Bidde Godt almachtich u eersamen lange welvarende te erhalden. Datum den 27 july 1610.

U eersamen dienstwillige,

Ot Schrassert.

14.
Mijn heeren.

Also daer het affsterven van wijlen den raetsheer Voecht een plaets van raet provinciael is kommen te vaceren, waertoe apparentlick tegen den aenstaende lantdach twee personen bij den quaritier wederom sullen werden genomineert, ende ick hier bevorens de eene hebbe gehadt mede op de nominatie tot desen staet geweest te sijn, ende nu een mede litmaet der stedevrunden gelick u lieden genoegsaem bekent is gewarden in welck qualiteyt ick albereyts verscheyden diensten ende commissien verricht hebbe, so buyten als binnen de provintien; so is mijn dienstelick versoeck en de vrientlick bidden dat u lieden ten […]de van dien, […] considaratie […] gelieven willen] […] dien eynde te nemen […] ende doer u lieden gecommitteerden die ten lantdaghe sullen reysen mede tot den staet vacant te doen nomineren. Twelck ick beneffens andere (doorh.: consideratie) obligatien, waer met ick u lieden verbonden ben, met dienstelicke danckbaerheyt ende geneygden wille te erkennen willich ende bereyt sal sijn, dat kenne Godt dien ick sal bidden.

Mijn heeren.

U lieden in gelucksalige ende voerspoedige regeringe lange te willen mainteneren ende te bewaren. In Arnhem den 30 july a nno 1610.

U lieden dienstwillige,

Carel Bentinck Alexanderssoon.

15.
Eersame ende vursichtige besonders goede vrunden. Wij seinden u erssamen hierbij eenige exemplaren vant placcaet bij de heeren Staten Generael, omme stricktelijck te doen onderhouden d’ordre op ten cours van den gelde, beraemt den eersten der voorleden maent july, gearrestiert met de figueren van de munte die haere mogende edelen verstaen dat in dese landen cours ende ganck sullen hebben. Versoecken daerom dat u erss amen t’selve op ten vijften septembris naest commende ouden stylo (gelick inde andere provinsien mede geschieden sal) niets alleen doen publicieren, maer oock de poenen bij den voorsseide placcate tegens te contraventeurs gestatueert souden eenige dissimulatie ter executie laten stellen. Begeerende mede dat u erssamen alsulcke publicati van drie maenden tot drie maenden doen itereren ende vernieuwen, sonder daer in gebrekelijck te sijn. Met beveel des Almachtigen. Geschreven t’Arnhem den 21en augusti XVIc thien.

Die Rhaden dews furstendombs Gelre ende graeffschaps Zutphen,

Ter ordonnantie van derzelver.

E. Engelen, 1610.

16.
Ehrntveste, eersame, wijse, vursichtige goetgunstige vrunden.

Ontfangen und verlesen hebbende uwer eersamen schrijvens van 10en deser, belangende die weduwe van zaliger Johan Egbertss, moegen wij u eersamen daerop ter antwordt niet bergen, dat wij ons tot d’overgiff van den [..]ten bij die voorss eide weduwe gepresentiert om der schadelicker consequentie wille, niet en sollen kunnen verstaen, dat idt selve oock een saeck is, die den quartier gansch niet en dient. Maer umb die weduwe niet t’overvallen (gelijck se dan tot noch toe tijts und respijts genoech gehat heeft) so sullen wij haer utstellungh gunnen tot op christmisse, umb daerentusschen die voorsseide restanten mit alle neersticheyt inne te vorderen, und dienvolgents die ontfanger te contentiren na behoer off anders sollen wij niet umbgaen kunnen, tegens die voorsseide weduwe, off hare burgen alsulcke provisie vur tho nemen, als ons tot s’quartiers indemniteyt goetduncken sal. T’welck u eersamen believe der voorss eide weduwe te doen vurdragen und haer tot eer debuvir te vermanen. Blijvende hiermede der beschirmunghe Godes bevolen.. Ut Arnhem den 12en septembris anno 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

Die gedeputierden des quartiers van Arnhem,

Ter ordonnancie derselver,

J. Verstegen, secretaris.

17.
Ehrenveste wijse zeer fuhrsichtige gunstige nabuiren und vrunden.

Wij verstaen datt 1 halve compagnie ruyteren van den rittmeester Cadde in uwer eersamen stadt solde zijn gedestineert te lozieren und d’andere helffte alhyr in onszere stadt. Nhu iszt datt wij zekere schrijvens an der eersame heren gedeputierden deses quartiers, als oick an den edele Heinrich van Brienen, heer in Synderen, raedt, desen avendt hebben affgevurdighet. Verhoepende datt daer alteratie van patente in sall geschieden, van nhu uwen gelijckffals de welgemelthe heren end op gelijcke meynonghe wilden gelieven afte verdigen solden me niecht twijffelen het selve ons in onsseren versoeck gelingen. Dit hebben uwer eersamen wel nabuirlick end guidtligen midtz diesen andienen twillen, deselbe hyr mede Godtliger almacht gunstlig befehlende. Datum 17 septembris 1610 ad [..] Thomaz.

Ewer eersamen gude nabuiren end vrunden,

Burgermeesters schepen und raedt der stadt Hattem.

18.
Edele, erentfeste, wijse zeer voersichtige insunders groetgunstige nabuiren en guede vrinden.

Wij senden u edelen bij dessenen zeeckere missive bij de (doorh.: sen) edele heeren gedeputeerden, ende die magistraet der stadt Arnheim, belangende de verlichtinge der ruiteren van den ritmeester Zadde, geschreven ten fyne u ed elen deliberieren. Off dieselve geraden vinden dessfals wijders bij zijn excellentie omme verlichtinge aenteholden ende desserhalven te deputieren. Versoeckende u edelen naer verlesinge gemelter deselve missive bij brengeren willen te rugge schicken. Bevelende hyrmede u edelen der protectie dess Almoegenden. Ilentz Hattem den 21en septembris anno 1610.

U edelen guede nabuirfrinden,

Burgermeesteren, schepen ende raedt der stadt Hattem.

19.
Ersame ende voorsichtige besonders goede vrunden. Die heeren Staeten Generael adverteeren ons bij hare hoog mogende brieven gesien te hebben eenige ducaetgens met de pijlkens ende letteren die uutgegeven worden, ongelick minder in alloye als die behooren te houden en de te wegen de welcke merckelyc cunnen gekent worden so uuyt de plompicheyt van den slacs ende t’ werck, als imperfectie van de letteren, mitsgaders ooc daeraen dat de figure op d’eene sijde van de sommige staet niet een werrelt in de handt ende op d’ander sijde wel mette pijlkens, maer so groff dat lichtelijc deselve van de ducaetgens hier te lande gemunt cunnen onderscheyden worden. U ersamen sullen door publicatie oft andersints bij de ontfangers ende tentmeesters ordre doen geven daermet sodane pennongen niet ontfangen oft uuytgegeven ende den schade van de gemeente mach voorgecommen worden. Met beveling Godtlijcker almacht. Geschreven t’Arnhem den 20 octobris XVIc tien.

Die raden des furstendoms Gelre ende graeffschaps Zutphen,

Ter ordonnancie van de zelve,

E. Engelen.

20.
Gepresentiert ter vergaderungh van den

Hoge ende Mogende Heren Staten Generael

der Verenichde Nederlanden den

17en novembris 1610.

Copie.

Hoge Mogende heren,

Die bewinthebbers van die generale Oostindische Compagnie zijn dickmael genootsaeckt geweest ende werden wederomk genootsaeckt, nae behoorlicke erbiedinge haer recours te nemen aen uwe hoog mogenden mit een vast vertrouwen dattet uwe hoog mogenden niet en zal vervelen, ditmael aen te horen hare remonstrantien, die welcke dienend tot conservatie van den handel in die Indien, notelick mede dienen tot welstant van de regirunge, die Got almachtich uwe hoog mogenden heeft bevolen, die remonstranten hoeven, om uwe hoog mogenden te verthonen t’gunt hun remonstranten best is bekent, dat is d’excessive grote kosten ende schaden, die sij duslangh hebben moeten dragen, ende

20.2.
dagelix meer ende meer hebben te verwachten tot continuatie van t’besit van den handel van die quartiren. Uwe hoge mog enden sullen aen d’andersijde bij haer selve gelieven te bedencken wat vruchten sij hebben genoten uyt denselven handel, mit het gunt daervan dependiert, ende hoeveel haer aen die continuatie van dien is gelegen. Alle die werlt oordeeelt ende ordelt seer wel mijn heren, dat die navigatie van Oostindien niet en is een particulier werck, maer een groot important stuck van state, ende dat die remonstranten niet anders en sijn als dienaers ende uytvoerders van uwe principaelste desseings, maer gelijck d’effecten haer utstrecken tot die gemeyne saecke, so sijn oock die lasten groter dan dat die bij particuliren alleen souden kunnen werden gedragen. T’is omtrent vijftien jaren geleden mijn heren, dat dese grote saecke ut cleyne beginselen

20.3.
haren oorspronck heeft genomen, ten welcken tijde die portugesen, die wel konden bemercken, dat hunluyden gene groter afbreuck konde geschieden als door dese navigatie d’ingesetenen van dese landen met valsche calumnien bij alle indianen hebben gesocht hatelick te maecken ende aleer men metter daet die waerheyt heeft kunnen doen blicken, vele personen jae gehehele natien so verre hebben misleyt, dat verscheyden van d’onse, in plaetz daer sij niet als vruntschap en waren verwachtende, vijantlicker wijse overvallen, vergifticht ende vermoort sijn geweest. Om hierinne te versien, is niet alleen nodich geweest grote kosten te doen te lande ende te water om enichsins aen personen ende goederen verseeckert te sijn unde so vele onbekende natien, maer oock vele giften ende schenckagen te doen, om daermede goed gunstege correspondentie te verwerven

20.4.
die portugesen daer van tusschen koemende van verraderije tot openbaer gewelt, waer sij enige personen van den onsen konden bekoemen, hebben dieselve niet alleen gevanckelick gestelt, maer gepijnicht, opgehangen jae enige aen stucken gehouwen, trachtende aen alle kanten om die personen, die tot trafficque ende niet tot overlech waren toegestelt, t’overvallen ende hare wreetheyt daeraen te bethonen, waervan d’exemplen te langh ende te verdrietich souden vallen te verhalen. Het sijn uwe hoog mogenden geweest, die hier door gemoviert sijnde dit remonstranten eerst vermaent ende aengetroost hebt, om hun niet te houden aen ene simple defensie maer die portugesen selve door een openbaer ende offensiff oorloch t’attaqueren. Die gehoorsaemheyt die die remonstranten aen die bevelen van uwe hoog mogenden in desen hebben gethoont, heeft voortgebracht seer gewenschte voer die gemene saecke doch voor die compagnie seer costelicke successen. Ende wie kan daeraen twijvelen, aengesien

20.5.
die remonstranten dat is ene compagnie van coopluyden, dit doernde op haren hals hebben gehaelt den aldemachtigsten potentaet van Europa, die uwe lieden verstaende die consequentie van de saecke, alle remedien derwaerts heeft gewent, daer die sieckte die grootste was, ende die macht van Castille ende Portugael te saemen heeft gevoecht om desen inbreuck te beletten. Uwe hoogmogenden hebben nodich gevonden dat men uyt haren name verbintenisse ende alliancie soude maecken met die princen ende natien aldaer, gemaeckt sijnde, die eer ende reputatie van t’lant vereyschten, dat men die vrunden must defendiren, ende also den coninck van Spaignen hem poochde te wreken over die landen ende luyden die met d’onse in vruntschap waren, t’gunt hij niet en sach te doen aen die schepen van dese landen ende bij d’onse, nae v ermogen die defensie van de verdruckten

20.6.
wiert aengenomen. So heeft het oorloch hem gespreyt genoechsaem door heel Oostindien, ende is daer door die laste onder die hant so seer gewassen, dat die eyntlick swaerder is geworden, als die remonstranten wel kunnen dragen, die wercken brengen sulx genoech mede die stat van Bantham bij d’armada van den coninck van Spaignen belegert sijnde, is ontset die stat van Johor van gelijcke. Gamelames is jegens t’gewelt van Andreas Furtado gedefendiert. Van dese zijde sijn wederomme treffelicke belegeringen geschiet van Malacca, van Tidore, van Ambions, van Mosambica tot twemael. Alle die bloedige bataillen alle recentren te verhalen, soude te langh vallen. Uwe hoog mogenden is selffs best bekent, wat prinsen uyt Oostindien hier te lande sijn gebracht, ende wat die gemeyne saecke daer van heeft genoten, doch het principaelste profijt van t’lant

20.7.
bestaet in die schade die die vijanden hebben geleden, die daer uyt kan affgemeten werden, dat van sijne gallionen ende schepen tusschen die dertich en de veertich schadeloos sijn gemaeckt, dat hem een goet deel van Oostindien is affgevallen, ende sich in d’aliancie van dese landen heeft begeven, dat enige principale eylanden hem uyt sijn gewelt sijn ontruckt. Alle dese dingen hebben niet te wege gebracht kunnen werden, sonder uyttermate grote kosten, daer van oock altemet (na den loop des werlts) enige ongelucken sijn bijgevallen. In die belegeringe van Mosambicque is een schip met carga soen verloren, in die slach van Malacca twe, noch twe seer grote schepen in het innemen van t’fort genaemt Tafaco in Machian, t’schip Westvrieslant weert twelffhondert duysent guldens. Die schepen Mauritius Erasmus und Alcmar

20.8.
te saemen over die twintich hondertduysent guldens, sijn gebleven door dien sij door lange ende sware exploicten onbequaem waren geworden tot die navigatie in Suratta. In Cambaya is David van Helust door instigatie van de portugesen bij d’ingesetenen vermoort, t’comptoir van de remonstranten berooft ende schade geleden bij die hondertduysent guldens. In Siam is op hope van den handel soe daer als in China vast te maecken met goede alliancien, sonder succes sestich duisent guldens gespilt. Wij laten nu staen soe veel extraordinaris kosten van schenckagen aen coningen gedaen. Ambassaden aen hunlieden gesonden ende die van henlieden waren gekoemen hier te landen, naer haer qualiteyt, ter ere van ’t lant, bij die remonstranten getrakteert. Die nu soude meynen dat dese last door het tractaet van de trefues soude sijn gemindert,

20.9.
die soude hem seer abusiren. Uwe hoog mogenden hebben selffs die saecke wel anders ende te rechte verstaen, als dieselve na het sluyten van t’voorsseide tractaet die commandeurs in Oostindien hebben geordonneert, des niet tegenstaende op heure goede ende wel gewapent te blijven goede ende neerstige wacht te houden ende doen houden tegens alle surprinsen ende overvallen, als off sij noch in volle oorloge waren, om alle inconvenienten ende schaden vurtgekoemen voorwaer met seer groote redenen.Want wie kan daer aen twijvelen off die spangarden ende portugesen sijnde ontlast van so swaeren oorloge, sullen alle haer verstant ende middelen aenwenden om nu geduyrende den tijt van t´bestant wech te nemen ofte te krencken die navigatie van dese landen op Oostindien, die wel een is geweest van d´oorsaecken die hunlieden tot het voorss eide

20.10.
bestant hebben gedrongen. Ende indien sij zulx niet en doen met openbaer gewelt, interpretirende d’articul van de trefues daerop disponirende tegens die clare woordig ende d’intentio van het tractaet, gelijck in Guinea is geschiet, als uwe hoog mogenden wel bekent is. So en sullen haer evenwel gene indirecte middelen ontbreecken, om door andre wegen te koemen tot het selve effect, t’sij dan door het offensiren van enige onse geallieerden, die uwe hoog mogenden noch bij t’voorsseide bestant van nieuwes hebben genomen in hare protectie, und t’selve hunlieden solemnelick hebben aengeschreven, t’sij door het opreyen van enige indianen tot ontrouw ende verraet, gelijck nu mennichmael is gebeurt, selffs t’gunt sijluyden, geduyrende die handelinge van den vrede, ofte trefues, in Oostindien hebben bij die hant genomen, wijst claerlick waertoe sij trachten, wanneer

20.11.
sij bemerckende dat d’onse haren koophandel in Molucquen daer wel die meeste specerijen sijn, vaster ende vaster maecken, d’andre eylanden daer ronthom liggende, ende waer uyt die Molucquen, die geen voetsel van haer selve en hebben, moeten onderhouden worden, hebben gesocht t’incorporiren ende also die voorsseide Molucquen genoechsaem te belegeren, t’welck considerirende die commandeurs in Oostindien, als oock datter geen seeckerheyt en was voor hunlieden, noch aen die zijde van de portugesen noch aen die zijde van den indianen, maer alleen in haer eygen macht hebben benodicht geweest haer waer sij mochten te fortificiren, sulx dat die remonstranten hebben alsnu in Oostindien seven forten, t’fort van Amboino bij hunlieden ingenomen ende gesterckt, op Turnate een fort in manire van een stadt, drie forten op t’eyland Machian,

20.12.
een op t’eylant Motyr, ende een groot fort op t’principaelste eylant van Banda. Tot bewaringe van dese forten, onderhouden die romonstranten in Oostindien seshondert soldaten, ende vijffhondert sevarende luyden, met negen so schepen als jachten, die gestadich in Oostindien blijven. Die kosten hier van als uwe hoog mogenden uyt de bijgaende staet zullen kunnen bemercken, bedragen jaerlix vierhondert ende twyntich duysent guldens, ende sullen apparentelick in toekoemende jaren noch hondert duysnet guldens meer bedragen, also die bewaringe van de voorsseide forten niet wel en kan verseeckert sijn sonder die soldaten, tot het getal van duysent off twelffhondert te verstercken, behalven dat apparentelick oock dienstich sal worden bevonden, op andre bequame plaetsen enige nieuwe forten te leggen, want ter plaetse daer gene forten en sijn,

20.13.
lopen die remonstranten in pericule van dat hare comptoiren sullen werden gepilleert. Ende moeten die vrese met groot gelt dagelix redimiren, alrede hebben die remonstranten geresolviert, een vlote van vijff schepen derwaerts te senden die ten regarde van de traficque onnodich was, maer t’enemael nodich tot conservatie van de forten, gaende tot dien eynde met deselve vlote twe grote compagnien van goede soldaten. Alle dese saecken mijn heren, ten ware dieselve bij die remonstranten waren ter handen genomen, souden bij uwe hoog mofenden dienen gedaen te sijn geweest, gelijck andre natien te ze machtich sijnde altijt hebben getracht, haer gebiet door colonien t’extendiren, ende buyten twijvel t’gelt van t’lant soude nergens tot meerder reputatie ende dienste van t’lant destedet kunnen werden. Uwe hoog mogenden dit wel

20.14.
verstaende hebben zelve bij hare resolutie van den 8en septembris XVIc negen verstaen dat hare hoog mogenden d’oorsaecke waren dat die remonstranten oorlochsgewijse naer Oostindien gevaren enige forten hadden ingenomen, ende ten dien regarde den remonstranten hondert duysent guldens jaerlix voor drie jaren hadden geconsentiert waer van die remonstranten uwe hoogmogenden seer bedancken, biddende dieselve met ene te willig nemen in consideratie, hoeveel die lasten van de remonstranten door het maecken, onderhouden ende bewaren van so vele andre forten, sijn verswaert, op dat mit den noot uwe liberaliteyt mach wassen ende aennemen, sonder welckers bijstant het voorgenomen en de aengevangen werck niet moegelick en is uyt te voeren. Want die traficque heeft niet kunnen inbrengen zoe veel men hadde gemeynt, doer dien een goet deel van schepen gelt ende tijt

20.15.
tot dieselve gedestiniert heeft moeten geemployeert worden aen feyten van oorloch ende fortificatie. Hier uyt is gekoemen dat niet alleen geen utdeylinge van gelt aen die participanten heeft kunnen geschieden, maer oock alle die camers van de compagnie veel gelts op interesse hebben moeten lichten. Uwe hoog mogenden gelieve te bedencken die grote genegentheyt die die tremonstranten in occurrentien van treffelicke exploiten aen uwe hoog mogenden hebben getoont zijnde bereyt gelijcke ofte meerde te bethonen als d’occasie sulx soude moegen vereysschen. Daerbenevens die grote voordelen die uwe hoog mogenden uyt die navigatie hebben getrocken, so door haer contingent in die prinsen, als door die uyt ende invarende convoyen, insonderheyt mede hoe grote mennichte van ingesetenen van dese landen, door den Oostindischen handel in het werck

20.16.
gehouden ende eerlick gevoedet werden, die schepen van de remonstranten waer van altijt een goet deel is hier te lande, is een grote macht van uwe ho og mogenden in tijt van noot, die buyten kosten van t’lant wert onderhouden. Die navigatie op Oostindien doet twe grote effecten, zij versterckt die middelen van dese landen, ende verswackt die spangarden, daer ter contrarie den spaenschen handel, die genoechsaem die enige was voor het vynden van d’ Oostindische traficque, die schepen, dat is die macht van dese landen, stelt in handen van den genen die wij meest hebben te vresen. Die forten, soldaten ende schepen, die in Oostindien werden onderhouden, dienen tot verseecketheyt van de geallieerde princen ende natien, dien uwe hoog mogenden hebben toegeseyt haer hulp ende protectie. T’zal daerom uwe hoog mog enden gelieven, tot vorderinge

20.17.
van so goeden voornemen, die remonstranten te consentiren, boven die hondert duysent guldens, noch vijffundseventich duysent guldens jaerlix met noch enige ammunitie als kruyt, scherp ende dergelijcke. T’welck doende sullen uwe hoog mogenden die remonstranten verbynden ons haer te dienste van den lande meer ende meer te efvectiren, verhopende dat d’effecten sullen leren dat t’voorss eide versoeck bij die remonstranten niet sonder reden gedaen, nochte bij uwe hoog mogenden niet te vergeeffs en sal zijn geaccordiert.

21.
Copie.

Lasten die tegenwoordich bij die compagnie van Oostindien werden gedragen ende noch andere meer sullen moeten dragen, omme den handel op Indien te behouden ende enigermate te verseeckeren.

Die compagnie van Oostindien heefft tegenwoordelick aldaer seven fortressen versien van commandeurs, officianten, soldaten, bootgesellen, ammunitie van oorloghe, provisien van victualie ende andre behoeften, te weten:

Amboyna 100 coppen 28 stucken geschuts
Malayo 100 “ 24 “ “
Banda 200 “ 26 “ “
Tafaco 90 “ 22 “ “
Naffaquia 30 “ 10 “ “
Tabalola maer 10 koppen 8 stucken, overmits die getrouwicheyt der Cayocanen die dootvijanden der spangarden sijn
Motyr 60 coppen 10 stucken
Totaal 590 coppen 128 stucken.

21.2
Van de voorsseide fortressen sijn die drie, als Malayo, Banda ende Motyr bij die compagnie und tot derselver laste ut die gront van nieuwes gemaeckt, ende die restirende vier met excessive grote kosten versterckt ende verbetert, ende moeten te saemen met grote kosten jaerlix onderhouden ende verbetert worden.

Dat aldaer oock negen schepen ende jachten gemant met vijffhondert coppen ende hare behoeften, continuelicken ten dienste der voorss eide forten ende conservatie van den handel onderhouden worden, te weten:

21.3.

Die Grote Sonne groot 200 lasten
Die Cleyne Sonne 130 “
Delft 180 “
Eendracht 140 “
Pauw 90 “
Arent 90 “
Valck 90 “
Griffoen 90 “
Jager 50 “

Die voorsseide negen schepen ofte pinassen sijn ut dese landen derwaerts gesonden, beneffens noch enige chaloupen, die aldaer oock int vaerwater sijn ende tot vervullinge van de gene die koemen te blijven, ofte innavigabil worden, sijn daernae noch vijff andre pinassen gesonden, te weten:

Hasewyndt

Brack

21.4.
Draeck

Hope

Cleyn Middelburg.

Het metale und isere geschut dat dese compagnie noch present is hebbende, ende tot bescherminge ende bevrijunge deser negotie is gebruickende, sijn duysent endedrieentwintich stucken, te weten:

152 metalen

601 gotelingen

270 isere stucken oft steenstucken.

Behalven een geheel magazin van musketten, harnassen, hellebarden, pycken ende velerhande krijgsbehoeften hebben oock te dragen den last van onderhoudinge van enige des coninx kynderen van Ternate, edelen ende anderen sijne ondersaten, door die spangarden uyt die stat ende fortresse van Gammelames ende een gedeelte van Terenate verdreven.

21.5.
Dat oock nootwendich (behalven die voorsseide seven fortressen) noch andere twe dienen gemaeckt, wel versien und onderhouden die tot meerder dienst ende conservatie van de negotie van doene sijn, als enige der voorsseide seven fortressen.

Sulx dat die compagnie jaerlix (omb den Oostindischen handel in enige sekerheyt te behouden) over die vierhondert duysent gulden in ongelden heeft te dragen, ende over die vijffhondert duysent duldens jaerlix sullen montiren, so wanneer die voorsseide twe fortressen sullen gemaeckt sijn.

Die tegenwoordige jaerlixe ongelden sijn:

Soldie van 600 soldaten - - - - - - - - - - - - -120m guldens

Maentgelden van 500 zevarende

luyden op die pinassen - - - - - - - - - - - - - - 90m guldens

Montkost voor die bovengenoemde

1100 coppen tot 5 stuver s’daechs - - - - - -100m guldens

21.6.
T’maecken, repariren und onder-

houden der forten - - - - - - - - - - - - - - - - - - 50m guldens

het slijten van de pinassen, consumiren van ammunitie van oorloge, verderven van victualie, periclitiren van den selve pinassen ende so groten quantitryt van geschut

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 60m guldens

-----------------------------------------------------------

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 420 m guldens.

21.7.
Oostindische Compagnie proponeert haren last aen de heren Staten General.

Lasten de bij de Compagnie worden gedragen. 1610.

22.
Maurits, prince van Oraengien, grave van Nassau, Moeurs etc., marcquies van den Vere etc.

Eersame wijse ende discrete lieve besundere. Wij senden u luyden hier beneffens copie van ’t gene wij geschreven hebben aen alle d’engelsche capiteynen aengaende d’ordre die zij voortaen onderheven compagnien soo op de betaelinge, affrekeninge, als op de cleedinge van den selve compagnien. Ende alsoo wij deselve ordre seer goet ende noodigh gevonden hebben, ten eynde de soldaten wel gecleedt ende in goede ordre mogen gehouden worden. Soo versoucken wij u luyden de goede handt daer aen te willen houden, dat deselve ordre onder d’engelsche compagnienbinnen u luyden stede, in garnisoen wesende, mach onderhouden ende geobserveerdt worden, ende ingevalle ghij luyden eenich capiteyn zoudet bevinden, die daer aff in gebreke soude blijven, ons t’selve te willen verwittigen, op dat wij daer na daer inne moghen versien, soo wij t’selve zullen bevinden te behooren. Ende hier mede, eersame wijse ende discrete live besundere zijt Gode bevolen. Geschreven Gravenhage den 23en november 1610.

U luyder goede vrundt,

Maurits de Nassau.

23.
Maurits etc.

Edele etc. Wij hebben de compagnien van den engelsche natie (desen voorleden somer te velde geweest zijnde) in zeer goede ordre ende cleedinge gevonden, d’welck geschiedt, ende te wege gebracht is, door middel van het afftrecken van thien stuyvers ter weke van den leeninge der soldaten, die geemployeert zijn geworden tot hunne cleedingen. Welcke ordre wij seer goet hebben gevonden, ende begeeren dat voortaen onderhouden sal worden. Maer alsoo wij verstaen dat sommige capiteynen daer van in gebreke geweest zijn, ende oock eenige soldaten die deselve ordre niet en hebben willen achtervolgen, t’welck oorsake is dat de soldaten van sommige compagnien soo qualijck in het habijt zijn. Soo lasten wij u voortaen, hier op aen sonderlingh regard te nemen, ende dit t’achtervolgen, daer beneffens den tijt van den affrekeninge voor de soldaten, verstaen wij dat voortaen sal geschieden, preciselick voor den eersten dagh der maendt van may, ende soo yemandt voor denselven tijt zijne absoluyte passeport neempt, sult ghij gehouden wesen hem zijne betaeling ende affrekeninge te geven, tot den dagh toe van zijn vertrecken. Ende alsoo dit jaer XVIc thien (van may voorleden aff te rekenen, tot may XVIc elff toekomende) halff is geegtueert.

23.2.
Soo is onse meyninge dat de soldaten hare affrekeninge voor dit toekomende halff jaer te may XVIc elff sal gegeven worden. Maer daer na, dat het zelve sal geschieden voor een geheel jaer, beghinnende ende eyndigende altijt van may tot may. Sulcx dat de cleedinge en de affrekeninge voor de soldaten, altijt gedaen moet wesen, voor den eersten may. Welcke ordre wij verstaen dat voortaen geobserveerdt zal worden, ofte bij gebreck van dien zult ghij daer aff hebben te verandtwoorden. Ende hiermede

Edele etc. Geschreven Gravenhage den 9en november 1610.

23.3.
Sijn excellentie belast die magistraet dat haer garnisoen nae uyt die ordonnantie bij sijn prinselicke excellentie beraempt mach betaelt worden.

Den eersamen wijsen ende discreten onsen lieven besunderen borgemeesters en regeerders der stad van der Elborch.

24.
Ehrentveste eersame wijse vursichtige goetgunstige vrunden.

Also u eersamen bij haer schrijvens van den 25en novembris aen uns versocht hebben te moegen weten van wat tijt aff die steden haer servicegelt aen den quartier zullen hebben te profitiren. Ist also dattet selve sijnen aenvanck heeft genomen van den eersten juny des verleden jaers 1609. Dienvolgende wij u eersamen t’onser naester vergaderungh oock ordonnantie sullen verlenen op haren overgesondenen staet van service, u eersamen conpetirende van den 3en augusti 1609, tijde van d’inkumpst der compagnie van capiteyn Beauhte, tot den 4en juny 1610, als wanneer die voorsseide capiteyn weder utgetrocken is, belopende na uwer eersamen selffen calculatie 1178 gulden rijns, wie insgelijcken aen andre steden op haer versoeck gedaen is. Bevelende u e ersamenhiermede der beschirmungh Gods. Ut Arnhem den 4en decembris 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

Die gedeputierden des quartiers van Arnhem,

Ter ordonnantie derselver,

J. Verstegen, secretaris.

24.2.
Servicigeldt heefft men beginnen t’ontfanfen anno 1609.

Den ehrentvesten, eersamen, wijsen ende vursichtige burgermeesters, schepenen und raet der stat Elburgh, onsen goetgunstige vrunden.

25.
Ersame ende voorsichtige besonders goede vrunden, desen is ons uwe ersamen volgende de brieven van de heeren Staten Generael, te adverteeren, dat inde provincie gestroyt ende onder die gemeente uuytgegeven wort eenen daler van Mantua, hebbende op d’eene sijde een gewapent voorsbeelt ende een sweert inde rechter handt, het gulden vlies om den hals ende inden rant gecircumscribeert VINCENTIVS D.G. DVX MANT, ende op d’ander sijde eenen enckelen arent met een schildeken in de borst, een hertochs croone bovent hooft ende inden rant FARRATI. I I. IAX., den welcken meer als een dardendeel slimmer bevonden wort als een rixdaler. Ten eynde dat u ersamen bij het verbieden desselffs moegen bij tijts voorcommen den schade van haer gemeente deselve hiermede Gades beschermonge bevelende. Geschreven t’Arnhem, den 6 decembris XVIc tien.

Die raden des furstendoms Gelre ende graeffschaps Zutphen,

Ter ordonnanantie van de selve,

E. Engelen, 1610.

25.2.
Munte anno 1610.

Den ersamen ende voorsichtigen burgermeesteren, schepenen ende raedt der stadt Elburch, onse besonders goede vrunden.

26.
Ehrentveste ehrsame wijse voirsichtige insonders gunstige ende guede vrunde.

Wij hebben u ehrsamen missive den 6 decembris lastleden aen unss gedateert wel ontfangen ende verlesen. Ende alsoo u e hrsamen bij der selver op verscheijden puncten offte articulen unsere verclaringe versoeken te hebben, hoe het desfals met der waghe ende gewichte binnen unser stadt wordt gehalden. Moegen wij u ehrsamen daerop ter gueder andtwoerdt ende bericht niet voerenthalden belangende het ierste punct offte vrage van u ehrsamen missive, dat in unser stadt waghe die wulle speck, botter kaase en de alle andere pundt waehren met eynerley gewichte werden gewegen, opt te riede dat binnen unser stadt die kaapers dar wullen op ieder hundert gantz niet tho hebben ende het gunt nae het gewichte ten vollen maet betaelen, gelijck dan oick solcken met allen andere wahren wordt geobserveert, uuyt bescheyden die botter daer men wel up eyn vatt voer de paeckel eyn pundt tho gifft die derde vraghe belangende, sullen u e hrsamenweeten dat unser stadt waghe gewichte ende unser burger gewichte maet accorderen ende gelijcke swaar sijn wesende a[.]ijs gewichte. Opt vierde, daer u ehrsamen begeven te weeten off unser stadt waghe gewichte, over eyn comen met

26.2.
der stadt Ambsterdam waghe gewichtes konnen wij daerop tegenwordich gene eygentlicke verclaaringe doen, overmitz wij somtijts aent gewichte tho Ambsterdam, op unsen wagen alhier verliesen, somtijts oick well winnen, offte oick gelijck uuyt comen. Vermoedelicke nochtans dattet eynerley gewichte soll wesen twelcke wij u ehrsamen alsoo ter gueder andtwoerdt niet hebben willen voerenthalden dann de dieselve sonst hiermede den Almoegend en in sijne heylige protectie bevehlen. Datum den 8 decembris anno seessthien hundert ende thien.

U ehrsamen guede vrunden,

Burgemeesteren, schepen ende raedt der stadt Deventer.

26.3.
Bericht van de van Deventer op het stuck van de wage.

Den ehrentvesten ehrsamen wijsen ende vuirsichtigen burgermeysteren schepen ende raedt der stadt Elburch unseren insonders gueden vrunden.

27.
Erentveste, eersame, wijse, voersichtige goetgunstige vrunden.

Also die heren Raden deses furstendombs und graeffschaps achtervolgende die resolutie over verschrijvongh van de ridderschap ten lant und quartiersdagen, lest tho Nijmegen opten lantdach genomen, voer enige daegen aen ons versocht hebben, aen oer edele und wijsen tho willen oversenden de naemen van de ridderschap, die inde hooft und kleyne steden deses quartiers woonachtich sijn, niet wesende in officie van de lantschap, mitsgaders van diegene die sich doer noot in de voersseide steden hebben moeten begeven. Soe hebben wij u eersamen daervan bij desen sullen advertiren, ten einde dieselve believe ons mitten eersten de namen van de gedachter ridderschap binnen uwer eersamen stat resideren de over tho schrijven, om dieselve neffens d’onse ende die van d’andere steden aen den voersseide Have tho mogen gelangen. Bevelende u eersamen hiermede der beschermongh Godes, den 12en decembris 1610.

Uwer eersamen goede vrunden,

Burgermeesteren, schepenen ende raet der stat Arnhem.

Ter ordonnantie derselver,

J. Verstegen, secretaris, 1610.

27.2.
Namen der ridderschap woenende in steden over te schrijven anno 1610.

Den erentvesten eersamen wijsen und voersichtigen burgermeesteren, schepenen und raet der stadt Elburch, onsen goetgunstigen vrunden.